Stosowanie wyrobów chemii budowlanej - kleje i zaprawy klejowe

luty 2011

Stosowanie wyrobów chemii budowlanej

Chemia budowlana to bardzo duża grupa produktów o różnorodnym zastosowaniu. Są wśród nich zarówno farby, masy tynkarskie, jak i kleje, zaprawy klejowe oraz uszczelniacze. W tym opracowaniu przedstawiamy stosowanie klejów, zapraw klejowych, mas tynkarskich i uszczelniaczy.

Poszczególne preparaty mogą się różnić przeznaczeniem, cechami lub sposobem aplikacji, dlatego bezwzględnie należy stosować się do zaleceń producenta, które powinny być zamieszczone na każdym opakowaniu.

Oznaczenia klejów cementowych

KLEJE I ZAPRAWY KLEJOWE

W końcowej fazie budowy oraz podczas remontu często sięgamy po kleje i zaprawy klejowe. Stosujemy je do mocowania wszelkiego rodzaju elementów i okładzin zarówno we wnętrzach, jak i na zewnątrz budynków.

W tzw. wykończeniówce znajdują one bardzo szerokie zastosowanie, zaś cechy poszczególnych grup produktowych są dopasowane do właściwości materiałów, które mają być przyklejone.

Do płytek ceramicznych i innych okładzin

Płytki są powszechnie stosowane w łazienkach oraz kuchniach na ścianach i podłogach, a także na balkonach i tarasach (tutaj kleje muszą być mrozoodporne), ale też schodach, a ostatnio coraz częściej również w salonach i holach. Jednak nie miejsce montażu jest najważniejsze, ale materiał, z jakiego wykonane są płytki (ceramika, gres, który mocuje się klejem elastycznym, klinkier, kamień itp.) oraz wielkość elementów. Ponadto inne preparaty stosuje się na płaszczyznach pionowych, inne zaś na poziomych.

Miejsce stosowania

Na opakowaniach klejów znajdują się oznaczenia literowe informujące o pewnych ich cechach. I tak kleje charakteryzujące się przyczepnością mniejszą niż 0,5 MPa oznakowane są symbolem C1, zaś o podwyższonych parametrach, charakteryzujące się przyczepnością powyżej 1,0 MPa mają symbol C2. Kleje mogą mieć także odpowiednie wymagania podstawowe np. obniżony spływ (symbol T), wydłużony czas otwarty (symbol E), a kleje szybkowiążące oznakowane są symbolem F. Fakultatywnie kleje mogą podlegać wymaganiom odkształcalności oznaczonej symbolem S1 lub S2.

Pamiętajmy, że na opakowaniu z klejem musi być zastosowane oznakowanie odpowiadające deklarowanym w opisie parametrom kleju!

Klejowe zaprawy cementowe miesza się z wodą i są produkowane w odmianach sztywnych oraz elastycznych. Drugi rodzaj to zaprawy przeznaczone do rozrabiania wraz z płynem uelastyczniającym lub też specjalne, dwuskładnikowe zaprawy klejowe (składnik suchy na bazie cementu oraz składnik płynny na bazie żywic). Niektóre zaprawy można dodatkowo modyfikować płynami uelastyczniającymi.

Na podłoża suche możemy stosować większość klejów, ale są też kleje przeznaczone na podłoża wilgotne oraz do mocowania wilgotnej okładziny.

W przypadku podłoży o większych nierównościach należy zastosować klej, który można nakładać grubszą warstwą lub najpierw użyć odpowiedniej zaprawy wyrównującej. Maksymalna grubość warstwy jest wskazana przez producenta kleju. Grubość warstwy ma z kolei wpływ na zużycie produktu, które jest podawane w odniesieniu do1 m2 powierzchni.

Na powierzchniach betonowych, ceramicznych i cementowo-wapiennych mocuje się płytki ceramiczne oraz okładziny z innych materiałów klejami zwykłymi.

Na powierzchniach, które ulegają odkształceniom (np. na ogrzewaniu podłogowym, balkonach i tarasach) stosuje się bardzo elastyczne kleje dyspersyjne, sprzedawane w postaci pasty gotowej do użycia, oznakowane symbolem D, a będące mieszaninami spoiw organicznych. Kleje oznakowane symbolem D2 spełniają wymagania dodatkowe, takie jak przyczepność po zanurzeniu w wodzie i w podwyższonej temperaturze. Na podłoża podlegające skurczom oraz rozszerzaniu używa się też zapraw klejowych przeznaczonych do zmieszania z wodą (sztywnych lub uelastycznionych - rozrabianych z płynem uelastyczniającym). Składają się z szarego lub białego cementu, wypełniaczy mineralnych (wpływających na możliwość układania grubszej warstwy zaprawy), polimerów (odpowiedzialnych za elastyczność klejów) i modyfikatorów (decydujących o szybkości wiązania).

Tam, gdzie może występować podwyższona temperatura lub duże jej wahania należy stosować kleje elastyczne lub uelastycznione (np. podczas mocowania płytek na ogrzewaniu podłogowym). Na podłoża trudne, narażone na działanie wody lub środków chemicznych nadają się kleje żywiczne (epoksydowe i poliuretanowe) - wodoodporne o dobrej przyczepności. Kleje te są dwuskładnikowe i mogą być sztywne lub elastyczne. Oznakowane są symbolem R i mają zdecydowanie większą przyczepność niż kleje cementowe czy dyspersyjne, bo aż >2,0 MPa.

Podczas napraw znakomicie sprawdzają się kleje szybkoschnące, gdy zależy nam na możliwości szybkiego użytkowania powierzchni. Wiele klejów można stosować zarówno do pytek ceramicznych, jak i okładzin z kamienia naturalnego lub sztucznego (beton barwiony lub zawierający dodatki, takie jak np. grys kamienny, itp.). Szczególną uwagę należy zwrócić na dobór klejów do okładzin z naturalnego kamienia. Niektóre mogą na powierzchni cienkiej okładziny spowodować powstanie plam, dlatego do okładzin kamiennych stosuje się najczęściej kleje na bazie białego cementu. Dotyczy to w szczególności marmuru. Warto zwrócić uwagę na kleje z dodatkiem trasu - wapiennej skały osadowej, która wchodząc w reakcje ze związkami wapnia wiąże je chemicznie i zmniejsza ryzyko powstawania wykwitów na powierzchni okładziny. Tras reński jest również często stosowanym dodatkiem do zapraw murarskich cementowych oraz fug, zwiększającym ich szczelność i zapobiegającym podciąganiu wody zarobowej do wnętrza cegieł.

Do układania płytek ceramicznych na płytach gipsowo-kartonowych i gipsowo-włóknowych, ścianach żelbetowych, z bloczków z betonu komórkowego, a także na starych posadzkach i ogrzewaniu podłogowym stosuje się kleje elastyczne z dodatkiem trasu, mające zdolność do odkształcania się oraz przenoszenia naprężeń wywoływanych skurczem i rozszerzaniem się podłoża. Są zalecane do mocowania dużych płytek (o wymiarach powyżej 30x30 cm), płyt na elewacjach, a także na wszelkiego rodzaju powierzchniach narażonych na odkształcenia pod wpływem drgań lub temperatury. Można je stosować m.in. na ogrzewaniu podłogowym.

Do mocowania płytek na ogrzewaniu podłogowym oraz płytek szkliwionych używa się klejów uelastycznionych. Z kolei do przyklejania na podłogach płytek o większych rozmiarach zaleca się stosowanie zapraw upłynnionych.

Mozaikę porcelanową, płytki gresowe i klinkierowe oraz płytki na powierzchniach pionowych i poziomych możemy mocować klejami do glazury i terakoty (na bazie cementu szarego) ale do mozaiki szklanej będzie potrzebny klej na bazie cementu białego lub biały klej dyspersyjny, gdyż szary może spowodować widoczne przebarwienia. Klejów na bazie białego cementu używa się również do okładzin kamiennych: granitu, marmuru, trawertynu, bazaltu, gnejsu, wapienia oraz sztucznego kamienia. Kleje te mają dużą siłę wiązania i charakteryzują się dużą elastycznością, dzięki czemu płytki nie ulegają pękaniu i odspajaniu pod wpływem ruchów podłoża i okładziny. Można wybrać klej z dodatkiem trasu zmniejszającego ryzyko pojawienia się przebarwień. Bardzo szerokie zastosowanie mają kleje uniwersalne. Są przeznaczone do glazury, terakoty, gresu, klinkieru, mozaiki porcelanowej oraz odmian kamienia niepodatnych na przebarwienia. W większości można nimi mocować również pustaki szklane, lastryko, płytki betonowe lub styropianowe płyty izolacyjne. Mogą być wykorzystywane do płytek podłogowych i ściennych. Jeżeli są wodo- i mrozoodporne, można je stosować również na zewnątrz.

Jak stosować kleje

Dla skuteczności klejenia bardzo ważny jest sposób przygotowania podłoża. Na niedokładnie oczyszczonym podłożu dobrze jest zastosować najpierw podkład zwiększający przyczepność. Podłoża gipsowe i płyty gipsowo- kartonowe z kolei wymagają warstwy gruntującej, ponieważ cement z klejów cementowych wchodzi w reakcję z gipsem, zaś płyty gipsowo-kartonowe wchłaniają wodę z kleju.

Jeżeli zależy nam na szybkim zakończeniu prac należy wybrać klej o krótkim czasie wiązania. Kleje szybkowiążące umożliwiają użytkowanie okładziny po upływie zazwyczaj kilku godzin, podczas gdy kleje zwykłe mogą mieć czas wiązania w granicach nawet trzech tygodni. Podawane przez producentów informacje mają znaczenie praktyczne. Wiele z nich dotyczy czasu pracy z klejem:

- czas dojrzewania informuje po jakim czasie od wymieszania składników kleju można zacząć go stosować;

- czas zużycia oznacza, przez jaki czas od rozrobienia można używać danego kleju;

- czas korekcji klejenia określa, jak długo od przyklejenia płytki można jeszcze zmieniać jej ułożenie. Niektórzy producenci określają to czasem wiązania;

- czas otwarty to okres, przez który klej ma prawidłową przyczepność. Jest to bardzo ważna informacja, bo określa, na jakiej powierzchni zdołamy ułożyć płytki, zanim klej przestanie dobrze "chwytać";

- czas spoinowania to czas, po którym można fugować płytki.

Do nakładania kleju używa się pacy zębatej. Wielkość zębów pozwala uzyskać odpowiednią grubość warstwy. Przykładowo paca o zębach 8 mm pozwala na nałożenie warstwy kleju o grubości 4 mm. Klej nakłada się najczęściej na podłoże, a czasem także na płytki. Wszystkie płytki układane na zewnątrz oraz w miejscach trwale wilgotnych, a także na podłogach intensywnie eksploatowanych, powinny być przyklejane tak, aby zaprawa przylegała do całej powierzchni płytki. W celu spełnienia tych warunków, zaprawę klejącą należy nanosić także na całą powierzchnię odwrotnej strony płytki, cienką warstwą o równej grubości, pokrywającą wszystkie wyprofilowania.

Podczas mocowania płytek ceramicznych i innych okładzin temperatura otoczenia i podłoża powinna utrzymywać się w granicach od +5°C do +25°C, wpływa to bowiem na zdolność wiązania kleju. Do zaprawy klejowej dodajemy tyle wody, ile zaleca producent, bowiem większa jej ilość obniża wytrzymałość kleju, mniejsza zaś utrudni jego rozrobienie. Powierzchnia mocowanego elementu po dociśnięciu musi być pokryta klejem w minimum 70 procentach. Do spoinowania okładziny możemy przystąpić po związaniu kleju; termin przeprowadzenia tej czynności również jest podany przez producenta. Nie należy przyklejać okładziny na placki kleju, gdyż tam, gdzie pozostaną puste miejsca płytki są bardziej narażone na uszkodzenie mechaniczne, nie jest też prawidłowe połączenie ich z podłożem. Podczas mocowania na zewnątrz klejem pokrywamy zarówno spód płytki, jak i podłoże, natomiast podczas klejenia we wnętrzach wystarczy tylko nanieść klej na podłoże. Są jednak wyjątki. Na ogrzewaniu podłogowym, na podłożach pokrytych płynnymi foliami oraz w przypadku płytek o dużych formatach musimy dodatkowo cienko przeszpachlować klejem spodnią stronę elementów. Przygotowanie podłoża zazwyczaj można ograniczyć do jego zagruntowania, jednak czasem potrzebne są większe zabiegi. Farby i gładzie nie nadają się jako podłoża pod płytki, dlatego należy je usunąć. Po przetarciu ręką często dobrze trzymają się podłoża, mają jednak bardzo słabą wytrzymałość i są miękkie, co powoduje, że w kontakcie z klejem odspajają się. Szczególnym przypadkiem są lamperie olejne - jeśli są trwałe i dobrze przyczepne, wtedy można wykonać warstwę wzmacniającą połączenie (ze specjalnego gruntu) lub cienko przeszpachlować elastycznym klejem do płytek. Jeśli jednak nie są stabilne, trzeba je usunąć.

Do parkietów

Niektóre rodzaje parkietów montuje się w systemie pływającej podłogi, inne zaś wymagają przyklejenia. Oczywiście także w tym przypadku należy stosować się do instrukcji producenta, jednak pewne zalecenia są uniwersalne.

Miejsce stosowania

Parkiet drewniany (mozaikę, klepki, panele, lamele) łączymy klejami żywicznymi, winylowymi i poliuretanowymi. Czas ich pełnego utwardzania wynosi od 24 do 72 godzin, zaś czas korekcji ok. 15 minut.

Elementy podłogowe lakierowane fabrycznie wolno mocować tylko klejami poliuretanowymi i syntetycznymi. Są one przeznaczone również do wykonywania posadzki na ogrzewaniu podłogowym. Każdy rodzaj parkietu z dowolnego gatunku drewna można mocować jednoskładnikowymi klejami poliuretanowymi, które są bardzo elastyczne i trwałe. Elastyczne połączenie dają również kleje dwuskładnikowe: poliuretanowe i poliuretanowo-epoksydowe o bardzo dużej sile wiązania oraz szerokim zakresie zastosowania.

Jak stosować kleje

Klejenie klepek (deszczułek parkietowych) możemy rozpocząć zazwyczaj po upływie 12-24 godzin po zakończeniu gruntowania. Przygotowany zgodnie z zaleceniem producenta klej nakładamy i rozprowadzamy szpachlą zębatą na podłożu sukcesywnie, w miarę układania posadzki. Musi on pokrywać przynajmniej 60% powierzchni każdej klepki. Klepki mocno dociskamy do podłoża, zwracając uwagę, aby klej nie wypływał na ich powierzchnię. Jeśli tak się stanie, musimy go natychmiast usunąć miękką szmatką. Kolejne klepki układamy, dosuwając je do już ułożonych, a następnie dociskamy do podłoża. Na podłogę możemy wchodzić po upływie czasu podanego przez producenta kleju. Podczas układania posadzki pamiętajmy, aby pomiędzy klepkami a ścianami zachować odpowiednie odstępy, które kompensują zmiany wymiarów elementów podłogowych pod wpływem zmian temperatury i wilgotności. Nawet najlepszy klej nie eliminuje naturalnego rozszerzania i kurczenia się drewna.

Do wykładzin

Wśród klejów podłogowych jedne polecane są do wykładzin tekstylnych, inne do elastycznych (z PVC, linoleum, kauczku syntetycznego, korka). Jest też duża oferta klejów uniwersalnych, które stosuje się do różnych rodzajów wykładzin.

Miejsce stosowania

Na podłogach ogrzewanych stosujemy kleje o podwyższonej elastyczności, ale mamy też do dyspozycji kleje wodoodporne oraz zawierające środki grzybobójcze. Na podłożach mineralnych i drewnianych do mocowania wykładzin tekstylnych lub elastycznych stosujemy kleje akrylowe, wodorozcieńczalne, będące mieszaninami żywic winylowo-akrylowych, wypełniaczy, modyfikatorów, plastyfikatorów i substancji konserwujących. Pełną wytrzymałość osiągają po dwóch dniach. Wykładziny elastyczne i dywanowe mocujemy do podłoży cementowych, cementowo-wapiennych i wapiennych klejami dyspersyjnymi. Schną one około 20 minut.

Do wykładzin elastycznych, w tym tzw. sztucznej trawy oraz wykładzin elastomerowych przeznaczone są dwuskładnikowe kleje poliuretanowe, odporne na duże obciążenia. Wiążą ok. 70 minut.

Do linoleum oraz wykładzin i płytek korkowych nadają się dyspersyjne kleje o dużej sile wiązania. Można je nanosić tylko na chłonne podłoża. Niektóre mogą być używane do przyklejania linoleum i korka na podłogach ogrzewanych. Schną około 15 minut.

Do mocowania wykładzin dywanowych

i linoleum używa się klejów lateksowych, akrylowych, poliuretanowych oraz dyspersyjnych. Czas pełnego utwardzenia wynosi od 24 do 72 godzin.

Jak stosować kleje

Przystępując do mocowania wykładzin należy najpierw za pomocą zębatej pacy rozprowadzić klej na podłożu.

Po wstępnym odparowaniu kleju, co trwa zazwyczaj do 20 minut, należy wykładzinę równo rozłożyć, docisnąć do podłoża i walcem o wadze min. 50 kg wypchnąć spod niej powietrze (walec przesuwa się najpierw w poprzek, potem wzdłuż arkusza. Po upływie kolejnych 20-40 minut należy ponownie docisnąć wykładzinę walcem. Wykładzinę można wyprowadzić na ok. 10 cm na ścianę, wykonując cokół lub odciąć przy ścianach i zastosować listwy podłogowe. Podczas wykonywania cokołu należy wykładzinę podgrzać nagrzewnicą elektryczną, co zwiększy jej elastyczność i ułatwi pracę. W miejscu połączenia płaszczyzny ściany z podłogą wykładzinę dociska się rolką dociskową. Ewentualne plamy kleju należy natychmiast usunąć wodą. W celu wykonania narożnika wewnętrznego należy naciąć cokołowy pas wykładziny pod kątem 45° (w miejscu narożnika) i nadmiar wsunąć pod spód. W narożniku zewnętrznym również nacina się wykładzinę pod takim samym kątem i po odgięciu jej wykonuje brakującą część cokołu z trójkąta wyciętego z wykładziny. Cokół mocuje się klejem kontaktowym, pokrywając nim ścianę i wykładzinę. Po upływie doby można przystąpić do łączenia krawędzi wykładziny. W przypadku wykładzin obiektowych stosuje się spawanie na gorąco, za pomocą spawarki ręcznej lub automatu spawalnicznego, z użyciem sznura spawalniczego. Przy montażu wykładzin mieszkaniowych lub małych dekorów stosuje się spawanie na zimno za pomocą kleju typu A, B lub C oraz specjalnej metalowej igły.

Następny
Stosowanie wyrobów chemii budowlanej - mieszanki tynkarskie

Stosowanie wyrobów chemii budowlanej - mieszanki tynkarskie