Stosowanie wyrobów chemii budowlanej - mieszanki tynkarskie

luty 2011

Mieszanki tynkarskie
Tynki wewnętrzne oraz zewnętrzne (elewacyjne) nakłada się na powierzchnie ścian i stropów w celu chronienia ich przed działaniem temperatury, wilgoci, czynników atmosferycznych czy nawet ognia. Nadają też powierzchniom pożądany wygląd: odpowiednią gładkość lub fakturę.

Tynki zewnętrzne
Tynki te są narażone na zmienne i trudne warunki atmosferyczne, w tym duże, często gwałtowne zmiany temperatury. Muszą więc charakteryzować się określonymi właściwościami. Narażone na wilgoć, bez szkody dla właściwości wykonanej powłoki, mogą być tynki wapienne lub cementowo-wapienne. Tynkami czysto cementowymi pokrywa się jedynie strefy cokołowe budynków, szczególnie narażone na kontakt z wodą, gdyż są na nią bardzo odporne, ale też słabo paroprzepuszczalne. Większość obecnie wznoszonych lub poddawanych remontowi budynków jest ocieplana. W takich przypadkach stosuje się tynki cienkowarstwowe, nakładane na ocieplenie osłonięte siatką zbrojącą. Jest kilka rodzajów tych tynków, różniących się spoiwem, a co za tym idzie - właściwościami. Na ściany wznoszone z materiałów murowanych na zaprawie układanej w spoinach poziomych i pionowych lub monolitycznych, betonowych stosuje się tynki grubowarstwowe, nazywane również tradycyjnymi. W praktyce wykonuje się je na ścianach wznoszonych w technologii trójwarstwowej, z warstwą elewacyjną murowaną z pustaków ceramicznych lub zwykłych cegieł oraz na ścianach jednowarstwowych z ceramiki poryzowanej i keramzytobetonu.

Miejsce stosowania

Rodzaj cienkowarstwowej wyprawy tynkarskiej zależy od zastosowanego materiału termoizolacyjnego. W przypadku materiału paroprzepuszczalnego, jakim jest wełna mineralna, należy stosować tynki o wysokiej paroprzepuszczalności. Z kolei w przypadku nieprzepuszczalnego styropianu możemy skorzystać z dowolnego tynku.

Wsystemach ociepleń zarówno z wełną mineralną, jak i styropianem można stosować tynki mineralne cementowe i cementowo-wapienne. Masy cementowo-wapienne charakteryzują się wysoką paroprzepuszczalnością oraz odpornością na działanie wody i ognia (w systemach ociepleń na bazie wełny mineralnej klasyfikowane są jako NP, czyli niepalne). Cokół budynku możemy pokryć tynkiem cementowym, który ma bardzo dużą wytrzymałość mechaniczną. Ponieważ jednak ta cecha może spowodować uszkodzenie materiałów ściennych, które są od niego słabsze (np. beton komórkowy), dlatego powyżej strefy cokołowej powinniśmy używać tynków cementowo-wapiennych.

Z wełną mineralną i styropianem dobrze współpracują również tynki silikatowe, bardzo odporne na warunki atmosferyczne, nie chłonące wody i mające wysoką paroprzepuszczalność, porównywalną z tynkami mineralnymi. Mają także wysokie pH, dzięki czemu są odporne na działanie mikroorganizmów (glonów i grzybów); niestety wysokie pH powoduje, że nie można uzyskać intensywnych kolorów, a w trakcie wysychania tynk jest wrażliwy na zmiany wilgotności i temperatury.

Kolejną grupą tynków, które stosuje się na wełnę mineralną i styropian są tynki silikonowe, charakteryzujące się dużą paroprzepuszczalnością (niższą jednak niż tynki silikatowe) i niską nasiąkliwością, co z kolei decyduje o ich bardzo dobrych cechach użytkowych, takich jak odporność na brudzenie, mniejsze ryzyko porastania (nie są termoplastyczne i są elektrostatycznie obojętne). Można je myć i czyścić. Tynki te, ze względu na odporność na wodę, są korzystnym rozwiązaniem dla budynków narażonych na działanie wilgoci zawartej w powietrzu. Na ociepleniu ze styropianu stosujemy tynki akrylowe, które mają małą paroprzepuszczalność (i z tego względu nie powinny być układane na wełnie mineralnej). Są elastyczne, odporne na działanie wody i ogólnie na warunki atmosferyczne, zmywalne i hydrofobowe. Nie są elektrostatycznie obojętne, przez co przyciągają kurz i ulegają szybkiemu zabrudzeniu, często też szybko porastają biologicznie.

Jak tynkować

Tynki cienkowarstwowe nie wyrównają podłoża, przed układaniem należy więc je dokładnie sprawdzić i w razie potrzeby poprawić. Przy wykonywaniu wypraw cienkowarstwowych, na jednej płaszczyźnie pracujemy bez przerwy. Oznacza to pokrycie tynkiem przynajmniej jednej całej ściany. Tynkujemy w temperaturze od +5°C do +25, czasem 30°C (w zależności od zaleceń producenta). Nie należy nakładać tynku w temperaturach ujemnych, gdyż mróz może uszkodzić jego strukturę i spowodować odspojenie.

Najczęściej spotykane faktury tynków zewnętrznych to baranek i kornik. Pierwszy uzyskiwany jest przy użyciu masy tynkarskiej, która w zależności od wielkości kruszywa daje efekt mniejszych lub większych grudek. Natomiast tynk o wzorze kornika powstaje dzięki zawartości w masie jednolitych, owalnych ziaren o większej średnicy, które w czasie zacierania tworzą w warstwie tynku charakterystyczne rowki.

Tynk grubowarstwowy nakłada się jedną lub wieloma warstwami w zależności od przyjętej technologii, sposobu wykończenia lub grubości warstwy. Pierwsza to obrzutka, zwana też szprycem (w przypadku tynków cementowo-wapiennych lub cementowych) z mocnej zaprawy cementowej (z ewentualnym dodatkiem wapna), która zapewnia dobrą przyczepność. Przed jej całkowitym stwardnieniem nakłada się narzut z zaprawy tynkarskiej. Ostatnią warstwę, tzw. gładź, stanowi wykończenie ściany. Może to być gładź przeznaczona do malowania lub barwna powłoka z fakturą, wykonywana z rzadkiej zaprawy z dodatkiem pigmentu.

Tynki wewnętrzne

We wnętrzach najpierw tynkujemy sufity, a potem ściany. Spośród tynków wewnętrznych najbardziej popularne są tynki gipsowe, których jednak nie wolno stosować w pomieszczeniach o podwyższonej wilgotności, np. w łazienkach, kuchniach, suszarniach, pralniach, piwnicach.

Alternatywą są tynki grubowarstwowe cementowe, cementowo-wapienne oraz wapienne. Są bardziej odporne mechanicznie od tynków gipsowych i mniej wrażliwe na wilgoć. Tynki wewnętrzne (jak też zewnętrzne) można nakładać ręcznie lub maszynowo.

Tynki gipsowe

Tynki gipsowe produkowane są w dwóch odmianach - standardowej (ciężkiej) i lekkiej (te są najbardziej popularne), różniących się wydajnością oraz minimalną grubością powłoki. Gips ma silne własności korodujące przy kontakcie z niezabezpieczonymi elementami stalowymi, dlatego muszą być one pokryte powłoką cynkową, fosforanową lub farbą. Przed rozpoczęciem prac należy wykonać w przegrodach budowlanych przejścia instalacyjne i zabezpieczyć je rurami osłonowymi.

Miejsce stosowania

Tynki gipsowe wykonuje się w pomieszczeniach suchych, których ściany nie są narażone na uszkodzenia mechaniczne. Nakładane zgodnie z zaleceniami normowymi (dopuszczalne odchylenia równości tynku wynoszą 2 mm na długości 2 m) pozwalają uzyskać bardzo równą powierzchnię. Masa tynkarska jest łatwa do wygładzania i schnie szybko, zaś po wyschnięciu jest odporna na ścieranie.

Jak tynkować

Tynki gipsowe nakłada się mechanicznie przy pomocy specjalnego agregatu, albo ręcznie, co szczególnie sprawdza się na niewielkich powierzchniach i w miejscach trudno dostępnych, często podczas remontu starych ścian i sufitów. Przed tynkowaniem podłoże należy zagruntować, przy czym jest to szczególnie ważne w przypadku podłoży chłonnych (np. beton komórkowy, stare mury). Nie należy prowadzić prac, jeśli powietrze lub podłoże ma temperaturę poniżej 5°C.

W przypadku nakładania maszynowego przerwy natrysku nie mogą trwać dłużej niż 10 minut. Warstwę tynku należy ściągnąć i wstępnie wyrównać za pomocy łaty typu "H" bezpośrednio po wykonaniu narzutu. Po początkowym związaniu zaprawy można przystąpić do drugiego ściągania i wyrównywania tynku za pomocą łaty trapezowej. W końcowej fazie wiązania wyprawy należy nawilżyć ją "mgłą wodną" i wyrównać pacą gąbczastą. W momencie, gdy powierzchnia tynku zmatowieje, można przystąpić do ostatecznego gładzenia za pomocą pacy metalowej ze stali nierdzewnej. Tynk gipsowy w zasadzie nakłada się jednowarstwowo, jeśli zaś konieczne jest jego pogrubienie, należy drugą warstwę nakładać, gdy pierwsza jest jeszcze mokra.

Dalsza obróbka powierzchni, taka jak malowanie, tapetowanie czy montaż okładzin jest możliwa po upływie min. 14 dni od wykonania tynku gipsowego, przy czym konieczne jest uprzednie zagruntowanie podłoża odpowiednim preparatem.

Tynki mineralne

Tynki wapienne, cementowo-wapienne oraz cementowe stanowią alternatywę dla tynków gipsowych. Są bardziej odporne na wilgoć, a niektóre szczególnie sprawdzają się w miejscach narażonych na uszkodzenia mechaniczne.

Miejsce stosowania

Zazwyczaj jako wykończenie wewnętrzne pomieszczeń nienarażonych na działanie wilgoci stosuje się tynki wapienne oparte na wapnie hydratyzowanym. Mają małą wytrzymałość na uszkodzenia, ale można je kłaść na stare tynki. Można je stosować na większość materiałów murowych, w tym na ceramikę, silikaty oraz beton zwykły i komórkowy. Ze względu na stosunkowo dużą zdolność absorbowania wilgoci, paroprzepuszczalność i działanie przeciwgrzybowe, tynki wapienne stwarzają korzystny dla mieszkańców mikroklimat wnętrza. Są odporne na skurcz podczas schnięcia, dzięki czemu nie ma obawy, że zaraz po ułożeniu popękają. Jako podkład pod warstwę wykańczającą np. z gładzi gipsowej lub pod płytki ceramiczne oraz w miejscach o podwyższonej wilgotności można stosować tynki cementowo- wapienne, które nie są jednak tak gładkie jak gipsowe. W celu uzyskania gładkiej powłoki stosuje się gładź. Tam, gdzie jest wymagana duża wytrzymałość i szczelność tynku, np. jako podkład pod hydroizolację oraz na sufitach i ścianach pomieszczeń narażonych na działanie wilgoci (pralnie, łazienki) a także w garażach podziemnych układa się tynki cementowe. Są też stosowane do ręcznej obróbki ościeży po wymianie stolarki oraz do innych prac tynkarskich na małych powierzchniach. Tynki cementowe można nakładać na podłoża ceramiczne, z betonu komórkowego, wapienno-piaskowe oraz betonowe. Zaprawa cementowa jest także czasem używana jako obrzutka pod zaprawę cementowo-wapienną. Tynki te są bardzo odporne na uszkodzenia, mają słabą urabialność, duży skurcz i dużą rozszerzalność cieplną.

Jak tynkować

Do robót tynkarskich można przystąpić dopiero po zakończeniu wszystkich prac stanu surowego, w tym instalacyjnych oraz po osadzeniu wszystkich ościeżnic okiennych i drzwiowych, zamurowaniu przebić i bruzd. Na trwałość tynków i łatwość prowadzenia prac wpływa m.in. właściwe przygotowanie podłoża. Przeznaczona do tynkowania powierzchnia musi być równa i pozbawiona zagłębień. Większe nierówności należy zatrzeć zaprawą do szpachlowania. Konieczne jest też odpylenie i oczyszczenie podkładu z luźno związanych części podłoża, zaś w przypadku tynków cienkowarstwowych, które nie ukryją nierówności - również staranne ich wygładzenie zaprawą wyrównawczą. Przed właściwym tynkowaniem podłoże należy pokryć warstwą pośrednią, zalecaną przez producenta danej mieszanki tynkarskiej. Zwiększy ona przyczepność pomiędzy warstwami i reguluje chłonność podłoża.

Wszystkie wypukłe naroża ścian oraz pionowe krawędzie otworów okiennych i drzwiowych dobrze jest zabezpieczyć narożnikami, co ochroni je przed uszkodzeniem mechanicznym. Jest to szczególnie wskazane w miejscach narażonych na uszkodzenia, takich jak wejścia do budynków, klatki schodowe, korytarze. Tynk, zabarwiony pigmentami lub biały, może stanowić ostateczną warstwę wykończeniową. Może także stanowić podkład, na którym zostaną ułożone tapety lub okładzina. Tynki jako podłoża pod powłoki i okładziny muszą spełniać określone wymagania w zależności od stosowanego materiału pokrywającego. Dotyczy to grubości, gładkości powierzchni, a także wytrzymałości mechanicznej. Tynkowanie, jak każda praca, wymaga staranności, ale podczas nakładania pierwszej warstwy wyprawy, czyli tzw. rapówki możemy sobie pozwolić na pewne niedokładności. Natomiast kolejne warstwy muszą być ułożone starannie. Jeśli okna będą montowane po zakończeniu prac mokrych, ościeża tynkujemy po osadzeniu ościeżnic i parapetów. Jeśli jednak okna lub drzwi są wstawione, należy osłonić je folią. Tynki są sprzedawane jako mieszanki przeznaczone do połączenia z wodą w proporcjach podanych przez producenta lub jako gotowe masy (tynki dyspersyjne).

Tynki wapienne mają długi czas wiązania, co pozwala nie śpieszyć się podczas ich nakładania. Warstwa tynku powinna mieć grubość 1-2 cm. Podstawowym składnikiem tynków wapiennych jest wapno. Gotowe suche mieszanki zawierają też kruszywo mineralne, domieszki i ewentualnie barwniki. Dostępne są tynki wapienne do nakładania ręcznego oraz maszynowego, jak też gładzie wapienne do wyrównywania powierzchni tynków wapiennych. Ich warstwa po ułożeniu nie przekracza 5 mm. Zaprawy wapienne są dobrze urabialne i łatwo nadać im żądaną fakturę, która zależy od wielkości i kształtu kruszywa użytego do mieszanki. Mieszanka gruboziarnista tworzy fakturę chropowatą, o wyraźnym wzorze, drobnoziarnista zaś - gładką.

Tynki cementowo-wapienne wykonuje się jako dwu- lub trójwarstwowe, przy czym pierwsza warstwa obrzutki pełni rolę warstwy kontaktowej, poprawiającej przyczepność. Następna warstwa narzutu o grubości 1-1,5 cm umożliwia wyrównanie podłoża i stanowi podkład pod gładź wykańczającą lub okładzinę. Przy nakładaniu tynku, w celu uzyskania równej powierzchni, stosuje się metalowe listwy tynkarskie, które wstępnie osadzone na ścianie, pełnią rolę prowadnic, po których prowadzona jest łata wyrównująca powierzchnię narzutu. Przeciętne zużycie zaprawy przy tynkowaniu tradycyjnym wynosi 25-35 kg/m2 zależnie od stopnia równości podłoża. Gruba warstwa tynku pozwala zakryć prowadzone na ścianie przewody elektryczne, nie jest więc konieczne wykuwanie bruzd.

Tynki cementowe można stosować w warstwach o grubości od 5 do 25 mm. Tynki ręczne przygotowuje się wsypując suchą mieszankę tynkarską do odpowiedniej ilości czystej wody i mieszając elektrycznym mieszadłem wolnoobrotowym aż do uzyskania jednolitej masy. Na tym etapie prac ważne jest, aby nie doprowadzić do jej spienienia.

Niezwykle ważny jest etap zacierania tynku, od którego zależy ostateczny wygląd powierzchni, przy czym każdy rodzaj tynku wymaga innego sposobu pracy i innego prowadzenia narzędzi. Przykładowo wygląd baranka uzyskamy zacierając tynk ruchami okrężnymi w jedną stronę. Tynk kornikowy możemy natomiast zacierać wykonując dowolne ruchy - poziome, pionowe, ukośne lub okrężne, w zależności od przewidywanego wyglądu powierzchni.
Również podczas zacierania uaktywniają się związki hydrofobowe zawarte w masie tynkarskiej, które zatrzymują wodę na powierzchni i czynią ją odporną na zmywanie. Tynki ręczne nakłada się na podłoże pacą, prowadząc ją od dołu i starając się w miarę równo rozłożyć masę. Po zaciągnięciu tynku należy sprawdzić równość powierzchni przy pomocy długiej łaty lub poziomnicy. W przypadku dużych nierówności lub odchyłek od pionu dokładamy odpowiednią ilość świeżej zaprawy. Niewielkie nierówności zacieramy za pomocą szpachli powierzchniowej, nazywanej piórem. Ostateczne wyrównanie powierzchni tynku ma miejsce, gdy masa zaczyna wiązać. Gdy tynk lekko zmatowieje, należy wyciągnąć razem wszystkie krawędzie zewnętrzne i wewnętrzne. Kiedy tynk dalej podeschnie, należy wyrównywać powierzchnię pacą stalową.

Równanie tynku wymaga doświadczenia i jest jednym z najtrudniejszych etapów wykonania. Po pewnym czasie nawilża się tynk i wygładza (filcuje) pacą z gąbką, zaś po ponownym podeschnięciu należy wygładzić powierzchnię tynku ostatecznie pacą lub kielnią stalową.

Tynki maszynowe stosuje się wszędzie tam, gdzie do pokrycia są duże powierzchnie ścian i sufitów. Zaprawę tynkarską można kłaść na podłoża z betonu, betonu komórkowego, gipsu, cegły ceramicznej i wapienno- piaskowej. Przygotowanie podłoża jest takie samo, jak w przypadku wykonywania tynków ręcznych. Podłoża chłonne, np. z betonu komórkowego oraz nierównomiernie chłonne, np. z cegieł silikatowych lub ceramicznych, należy zagruntować emulsją gruntującą.

Tynk maszynowy natryskuje się ze specjalnego agregatu, nanosząc masę od góry do dołu ściany. Przerwy w wykonywaniu natrysku nie powinny przekraczać 20 minut - w przeciwnym razie należy opróżnić z reszty masy mieszarkę, pompę i węże agregatu.

Technologia obrabiania powierzchni tynku jest taka sama, niezależnie od tego, czy był nanoszony ręcznie czy maszynowo, przy czym do nawilżania stosuje się specjalną końcówkę węża pozwalającą uzyskać mgłę wodną. Warto zaznaczyć, że przy użyciu agregatu tynkarskiego można wykonywać także dwu- lub trójwarstwowe tynki cementowo-wapienne. Wśród tynków maszynowych są tzw. lekkie, pozwalające ze 100 kg mieszanki uzyskać 125 l gotowej zaprawy, podczas gdy w przypadku tynków zwykłych jest to proporcja 1:1 lub mniej. Tynki lekkie charakteryzują się większą plastycznością, są łatwiejsze w obróbce i mniej pracochłonne. Ze względu na zawartość kruszyw lekkich mają też mniejszy współczynnik przewodzenia ciepła. Przy maszynowym nakładaniu tynków, cykl wykonania powierzchni jest znacznie szybszy niż podczas tynkowania ręcznego, przy czym im wyższa jest temperatura powietrza, tym wykonanie jest szybsze.

Poprzedni

Stosowanie wyrobów chemii budowlanej - kleje i zaprawy klejowe

Stosowanie wyrobów chemii budowlanej - kleje i zaprawy klejowe
Następny
Stosowanie wyrobów chemii budowlanej - uszczelniacze

Stosowanie wyrobów chemii budowlanej - uszczelniacze