Oświadczenie o uznaniu długu - prosty sposób na szybsze i tańsze postępowanie sądowe

luty 2012
Michał Gościniewicz  Radca prawny Grupa PSB S.A.

W przypadku zlecenia wykonania drobnych prac remontowo-budowlanych dość często strony zawierają ustną umowę nie dokumentując jej treści na piśmie. W razie powstania sporu może pojawić się trudność z wykazaniem czym dokładnie wykonawca miał się zająć i jakie wynagrodzenie miał otrzymać. Może się również zdarzyć, że zleceniodawca wstrzymuje się z wypłatą części wynagrodzenia za już wykonane prace, oczekując jednocześnie wykonywania dalszej części prac. Przyczyny mogą być różne – np. zleceniodawca może oczekiwać na otrzymanie środków finansowych od innego podmiotu.

Co oznacza odmowa podpisania oświadczenia

Czy wykonawca prac remontowo-budowlanych ma w takich sytuacjach możliwość podjęcia działań, które pozwoliłyby w łatwy sposób wzmocnić jego pozycję w przypadku powstania sporu i braku zapłaty ze strony zleceniodawcy?

Prostym środkiem pozwalającym na osiągnięcie takiego celu jest uzyskanie od zleceniodawcy oświadczenia o uznaniu długu. Ponieważ oświadczenie o uznaniu musi dotyczyć długu już istniejącego, skorzystać z niego można po wykonaniu całości lub części prac.

Oczywiście dłużnik może odmówić podpisania takiego oświadczenia, ale również w takiej sytuacji wierzyciel odnosi pewną korzyść – uzyskuje informację, że intencje dłużnika są wątpliwe i powinien się liczyć z powstaniem problemów. Otrzymuje w ten sposób sygnał, że powinien niezwłocznie zastosować inne środki – np. wstrzymać wykonywanie dalszych prac lub podjąć stosowne kroki prawne.

Co powinno zawierać oświadczenie

Oświadczenie o uznaniu długu powinno zawierać datę sporządzenia, wskazanie dłużnika i wierzyciela, określenie długu – wysokość i z czego zadłużenie wynika (np. wskazanie faktur, z jakiego tytułu zostały wystawione), określenie terminu spłaty zadłużenia, podpis dłużnika. W takim oświadczeniu można zawrzeć dodatkowe elementy, np. numer rachunku bankowego, na który należy dokonać wpłaty, oświadczenie dłużnika, że nie zgłasza zastrzeżeń do wykonanych prac i inne. Jeżeli dłużnikiem jest np. spółka oświadczenie powinno zostać podpisane przez osobę/ osoby uprawnione do reprezentowania takiego podmiotu (członków zarządu, wspólników – w zależności od rodzaju spółki). Oświadczenie o uznaniu długu podpisuje dłużnik, jest to wyłącznie jego deklaracja.

Skutki oświadczenia

Oświadczenie o uznaniu długu wywołuje kilka skutków. Po pierwsze – przerywa bieg przedawnienia roszczenia. Od dnia podpisania oświadczenia termin przedawnienia biegnie od początku. Poza tym oświadczenie o uznaniu długu daje wierzycielowi o wiele mocniejszą pozycję w przypadku konieczności skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego. Przede wszystkim wierzyciel ma znacznie ułatwione postępowanie dowodowe – dłużnik zaakceptował żądaną kwotę, co oznacza, że nie zgłasza zastrzeżeń co do podstawy żądania jak i wysokości żądanej kwoty. Może mieć to istotne znacznie w przypadku gdy umowa nie została zawarta w formie pisemnej, a co za tym idzie mogą powstać wątpliwości co do jej treści.

Ponadto wierzyciel, po skierowaniu do dłużnika wezwania do zapłaty może, kierując pozew do sądu, złożyć wniosek o rozpoznanie sprawy w postępowaniu nakazowym. Warunkiem rozpoznania sprawy w postępowaniu nakazowym jest dołączenie do pozwu oświadczenia o uznaniu długu i wezwania do zapłaty. Postępowanie nakazowe pozwala na uproszczenie i przyspieszenie postępowania sądowego, a także na obniżenie jego kosztów.

Sąd w postępowaniu nakazowym wydaje nakaz zapłaty na posiedzeniu niejawnym na podstawie dokumentów złożonych przez powoda wraz z pozwem. Oznacza to, że nie jest wyznaczana rozprawa, nie są przesłuchiwani świadkowie ani strony – co w efekcie powoduje, że nakaz zapłaty powinien zostać wydany stosunkowo szybko.

Ponadto bardzo istotną okolicznością jest możliwość zmniejszenia kosztów postępowania sądowego. Opłata z tytułu wniesienia pozwu o prawa majątkowe wynosi 5% wartości przedmiotu sporu, ale w przypadku wystąpienia do sądu o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym wysokość tej opłaty ulega zmniejszeniu do 1/4. Czyli w przypadku skierowania pozwu o zapłatę kwoty 100.000 zł zamiast wpisu sądowego w wysokości 5.000 zł, który byłby wymagany w „zwykłym” postępowaniu, w postępowaniu nakazowym opłata sądowa będzie wynosiła 1.250 zł.

Po wydaniu nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym sąd doręcza dłużnikowi nakaz zapłaty wraz z pozwem i dokumentami dołączonymi do pozwu przez powoda. Dłużnik ma prawo wniesienia zarzutów od nakazu zapłaty w terminie dwóch tygodni od otrzymania dokumentów z sądu.

W przypadku nie wniesienia zarzutów w tym terminie nakaz zapłaty staje się prawomocny i na jego podstawie można przeprowadzić postępowanie egzekucyjne. Istotne w tym przypadku jest również to, że opłata ponoszona przez dłużnika przy wnoszeniu zarzutów od nakazu zapłaty wynosi ¾ wysokości 5-procentowej opłaty z tytułu wniesienia pozwu o prawa majątkowe, a zatem – odnosząc się do podanego wyżej przykładu – dłużnik musiałby wpłacić 3.750 zł na rachunek sądu. Może to skutecznie zniechęcić dłużnika do wniesienia takich zarzutów, w szczególności jeżeli są pozbawione merytorycznych podstaw i mają służyć wyłącznie przedłużeniu postępowania sądowego. Nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym ma tę właściwość, że z chwilą wydania stanowi tytuł zabezpieczenia. Pozwala to na zajęcie majątku dłużnika przed uprawomocnieniem się nakazu. Nawet jeżeli dłużnik wniesie zarzuty od nakazu zapłaty możliwe jest zajęcie jego majątku. W tym celu należy skierować stosowny wniosek do komornika i na tej podstawie komornik dokonuje zajęcia – rachunku bankowego, nieruchomości, wynagrodzenia itd.

Nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym daje także możliwość wpisania hipoteki przymusowej na nieruchomości dłużnika. Niezależnie więc od tego jak długo sprawa sądowa będzie się ciągnęła wierzyciel stosunkowo szybko uzyskuje zabezpieczenie. Nie oznacza to, że pieniądze zostaną mu od razu wypłacone, ale ma pewność, że dłużnik nie „ucieknie” z majątkiem.

Michał Gościniewicz

Radca prawny Grupa PSB S.A.

Poprzedni

Rodzaje termoizolacji budynków - systemy ociepleń Baumit

Rodzaje termoizolacji budynków - systemy ociepleń Baumit
Następny
Rynek wyrobów drewnopochodnych – rozpoznane trendy i spekulacje związane z kryzysem

Rynek wyrobów drewnopochodnych – rozpoznane trendy i spekulacje związane z kryzysem