Stosowanie materiałów ściennych - Ceramika

kwiecień 2011

W Polsce z powodu klimatu a także pod wpływem tradycji budowlanej większość domów jednorodzinnych wykonywana jest w tradycyjnych technologiach murowanych. Budujemy domy dla pokoleń, warto więc zadbać, aby oprócz użytego materiału wpływ na ich trwałość miało także wykonanie.

Jeżeli firma wykonawcza ma również dokonać zakupu materiałów, należy pamiętać, aby sprawdzić ich charakterystykę techniczną w takich dokumentach, jak potwierdzenie zgodności z Polską Normą Budowlaną lub Karta Techniczna Produktu. Materiał musi być też dopuszczony do stosowania w budownictwie.

Spośród najpopularniejszych materiałów ściennych mamy do wyboru ceramikę, beton komórkowy i silikaty. Warto też zwrócić uwagę na materiały mniej znane, ale charakteryzujące się bardzo dobrymi parametrami (przede wszystkim izolacyjnością cieplną), jak np. keramzytobeton.

Ceramika
Czy wiecie, że w podlubelskim Kraśniku jest, jedyny w Polsce, pomnik poświęcony cegle? A to za sprawą znakomitych glin lessowych, pozwalających uzyskać masę formierską najwyższej jakości. Ale nie zawsze uda się trafić na tak dobry materiał. Dlatego kupując cegły trzeba sprawdzić, czy nie zawierają nadmiernych ilości margla, widocznego na ich powierzchni w postaci białych grudek. Pod wpływem wody grudki te mogą powiększyć swą objętość nawet trzyipółkrotnie, co może spowodować nawet rozsadzenie wyrobu. Może się tak stać np. już po wymurowaniu ścian, podczas ich tynkowania. Niestety, margiel nie zawsze jest widoczny na powierzchni cegieł, dlatego warto zażądać od sprzedawcy okazania odpowiednich atestów i certyfikatów. Zdrowa cegła wydaje po uderzeniu metalowym przedmiotem czysty, metaliczny dźwięk (dźwięk głuchy świadczy o spękaniach lub nieprawidłowym wypalaniu). W handlu dostępna jest ceramika tzw. tradycyjna oraz poryzowana, która dzięki dodatkowym zabiegom stosowanym w procesie produkcyjnym ma znacznie lepsze właściwości izolacyjne.

Ceramika zwykła
Największym na świecie zamkiem zbudowanym wyłącznie z cegieł jest do dziś twierdza krzyżacka w Malborku – do jej budowy użyto 4,5 miliona cegieł. Obecnie ceramika zwykła, nazywana też tradycyjną, służy do wznoszenia ścian zewnętrznych dwu- i trójwarstwowych, wewnętrznych ścian konstrukcyjnych, a także ścian działowych, fundamentowych oraz piwnicznych. Z materiału tego buduje się przede wszystkim domy jednorodzinne oraz niewysokie wielorodzinne.

Na ceramikę zwykłą składają się:

# cegły pełne produkowane w klasach 5; 10; 15, 20 – określających wytrzymałość na ściskanie. Mają znormalizowane wymiary: długość 250 mm, szerokość 120 mm, wysokość 65 mm. Stosowane są do budowy ścian działowych, warstwy nośnej i osłonowej w ścianach trójwarstwowych, ścian dwuwarstwowych, wewnętrznych ścian nośnych oraz ścian fundamentowych;

# cegły dziurawki (z dwoma lub trzema podłużnymi drążeniami) – produkowane w klasach 3,5; 5. Mają wymiary typowych cegieł pełnych. Wykorzystywane do wznoszenia ścian działowych i warstwy osłonowej w ścianach trójwarstwowych;

# cegły kratówki (z drążeniami w kształcie rombów) – produkowane w klasach: 10, 15, 20. Długość i szerokość są znormalizowane, zaś wysokość zawiera się w przedziale 65–250 mm. Służą do budowy warstwy nośnej w ścianach dwu- i trójwarstwowych oraz wewnętrznych ścian nośnych i działowych. Mogą być wykorzystywane do wznoszenia warstwy osłonowej w ścianach trójwarstwowych;

# cegły modularne produkowane w klasach: 10, 15, 20, o wymiarach dostosowanych do modułu budowlanego (100 mm, dostępne są cegły o wysokości 188 i 220 mm). Mają pionowe drążenia, buduje się z nich ściany działowe i warstwy osłonowe ścian trójwarstwowych, stosowane są także jako materiał uzupełniający przy wznoszeniu murów z pustaków; 

# pustaki MAX o długości 288 mm, szerokości 188 mm i wysokości 188 lub 220 mm, klasy: 10; 15; 20; drążone służące do budowy warstw nośnych w ścianach dwu- i trójwarstwowych; 

# pustaki U o długości 250 mm, szer. 185 i 188 mm, wys. 188, 220, 250 mm, klasy 10; 15; 20, z mniejszą liczbą drążeń, stosowane do budowy ścian konstrukcyjnych i działowych;

# pustaki SZ o wymiarach dostosowanych do cegieł modularnych (dł. 288 mm, szer. 188 mm, wys. 188 i 220 mm) i najmniejszej liczbie drążeń, stosowane do budowy ścian konstrukcyjnych i działowych.


Pustaki mogą mieć czołową płaszczyznę wyprofilowaną w postaci pióra-wpustu. Cegły kratówki, modularne oraz pustaki mają rowkowaną powierzchnię boczną, co zwiększa przyczepność zaprawy. Powierzchnia czołowa może być rowkowana lub gładka.

W zależności od rodzaju drążeń rozróżnia się 4 rodzaje wyrobów: B – bez otworów; P – pełne, otwory mogą zajmować do 10% pola podstawy; D – drążone z otworami okrągłymi lub owalnymi; S – szczelinowe.

W sprzedaży znajdują się także pustaki wentylacyjne (do wykonywania pionów wentylacyjnych), dymowe (do murowania przewodów dymowych) oraz stropowe, stosowane jako wypełnienie w stropach gęstożebrowych.

Właściwości. Ceramika zwykła, nazywana też tradycyjną, jest materiałem ciężkim i ma dobrą izolacyjność akustyczną.

Wytrzymałość na ściskanie jest określana klasami i podawana w MPa; im wyższa klasa, tym większe obciążenie może przenieść materiał. W miarę upływu czasu wytrzymałość ceramiki na ściskanie wzrasta (podobnie dzieje się z silikatami).

Spośród ceramiki tradycyjnej najbardziej nasiąkliwe są pustaki, ale z kolei charakteryzują się najlepszą izolacyjnością akustyczną, która zależy też od kształtu i rozmieszczenia otworów. Ceramika zwykła nie ma dobrych parametrów izolacyjności cieplnej, dlatego buduje się z niej tylko ściany z ociepleniem: dwu- lub trójwarstwowe. Pamiętajmy przy tym, że im bardziej masywny element, tym gorsza izolacyjność.

Ceramika jest materiałem odpornym na ogień. Elementy mogą mieć profilowane boki, co umożliwia łączenie ich tylko na spoiny poziome.

Ceramika poryzowana

Cegłę wypalano z gliny już w połowie III tysiąclecia p.n.e. – miała wówczas kształt sześcianu, a obiekty z niej wzniesione możemy jeszcze dziś podziwiać w krajach Bliskiego Wschodu. Już w naszych czasach coraz ostrzejsze normy izolacyjności cieplnej przegród budowlanych okazały się niewystarczające do wznoszenia murów jednowarstwowych z tradycyjnej ceramiki, producenci zaproponowali więc tzw. ceramikę poryzowaną.

Można z niej wznosić budynki nawet do 5 kondygnacji oraz ściany jednowarstwowe o grubości od 36 do 50 cm, spełniające wymagania dotyczące współczynnika U (0,3 W/m2K dla ścian jednowarstwowych oraz dla ścian z ociepleniem), które jednak muszą być murowane na zaprawę ciepłochronną. Pustaki poryzowane mają mniejszą wagę niż pustaki z ceramiki zwykłej, ich powierzchnie boczne mogą mieć pióro-wpust lub tzw. kieszenie. Dostępne są również pustaki szlifowane, których gładka powierzchnia umożliwia murowanie na zaprawę klejową. Do budowy ścian dwu- i trójwarstwowych używa się pustaków o grubości 24, 25 i 30 cm, zaś ściany działowe wznosi się z pustaków o grubości 8; 11,5; 12 i 18,8 cm. Uzupełnieniem oferty są nadproża ceramiczne oraz pustaki narożne. W ofercie niektórych producentów są także pustaki AKU o podwyższonych właściwościach dźwiękochłonnych. Ceramika poryzowana, nazywana również ciepłą, produkowana jest z gliny zmieszanej z mączką drzewną lub trocinami, które w procesie wypalania spalają się, pozostawiając zamknięte mikropory. Stąd podwyższone parametry izolacyjności cieplnej tego materiału, które zależą jednak nie tylko od stopnia poryzacji, ale też od liczby i kształtów drążeń. Pustaki ceramiczne są przeznaczone przede wszystkim do murowania ścian dwu- i trójwarstwowych.
Z ceramiki poryzowanej wytwarza się:
# pustaki – klasa wytrzymałości na ściskanie: 10; 15, połączenia na kieszeń (zamek) oraz na pióro-wpust; grubość muru: 24, 25, 30, 36, 38, 44 i 50 cm;
# pustaki połówkowe i pustaki do ścian działowych – grubość muru: 8; 11,5, 12; 18,8 cm.
Do murowania zewnętrznych ścian jednowarstwowych z ceramiki poryzowanej zalecane jest używanie zapraw ciepłochronnych. Do ścian działowych i wewnętrznych wielowarstwowych zwykle stosowana jest zwykła zaprawa murarska.

Klinkier

Babilon i Perska Suza do dziś zachwycają kolorowymi klinkierowymi mozaikami tworzonymi kilkaset lat przed Chrystusem. Z cegieł klinkierowych w 1871 r. we Wrocławiu została zbudowana wieża ciśnień – jeden z najbardziej znanych europejskich zabytków architektury przemysłowej. Przez wiele wieków cegły klinkierowe wytwarzano ręcznie – były to tzw. palcówki, gdyż na ich powierzchni, podczas formowania elementów, odciskały się palce rzemieślników. Proces mechanizacji produkcji rozpoczął się dopiero ok. 150 lat temu. Cegły klinkierowe służą do wykonywania warstwy licowej i konstrukcyjnej ścian zewnętrznych, do konstruowania dowolnych form kominków, elementów dekoracyjnych wewnątrz i na zewnątrz budynków, do budowy fundamentów i ścian fundamentowych. Używane są także do budowy kominów, elementów małej architektury ogrodowej oraz ogrodzeń. Ze specjalnych kształtek klinkierowych wykonuje się parapety, zaś z płytek warstwy elewacyjne. Cegły lub kostki brukowe są wykorzystywane do wykonywania ścieżek i podjazdów. Do wykańczania schodów są przeznaczone specjalne kształtki klinkierowe, w tym ryflowane – wyprofilowane na nich rowki czynią powierzchnię mniej śliską.

Dziś klinkier produkowany jest techniką maszynową (elementy mają powierzchnię licową gładką lub ryflowaną) oraz ręcznie. Cegły klinkierowe produkowane są jako pełne, perforowane, szczelinowe lub z otworami o różnym wykończeniu powierzchni bocznych.
Dzięki wypalaniu w bardzo wysokiej temperaturze 1300°C klinkier ma dużą twardość (zazwyczaj 30–35 MPa) i niską nasiąkliwość. Jest stosowany jako materiał konstrukcyjny oraz elewacyjny, może być także użyty do budowy sieci kanalizacyjnych. Dostępny jest także klinkier drogowy (bruk klinkierowy). Klinkier zastosowany na ściany zewnętrzne nie jest tynkowany – powierzchnia cegieł jest odporna na warunki atmosferyczne i efektowna. Izolacyjność cieplna i akustyczna klinkieru zbliżone są do izolacyjności cegieł zwykłych.

Wyroby z klinkieru:

# cegły pełne budowlane;

# cegły kratówki – najczęściej z otworami prostopadłymi do podstawy;

# cegły kominowe – przeznaczone do budowy wolnostojących kominów przemysłowych, używane także do konstruowania kolumn; mają kształt wycinka pierścienia kołowego i otwory zmniejszające wagę;

# kształtki i płytki – podokienne, elewacyjne (proste i kątowe), posadzkowe, kształtki parapetowe szkliwione i nieszkliwione;

# cegły profilowane i ceramiczne elementy wykończeniowe (pokrywy ogrodzeniowe, podokienniki);

# elementy schodów – płytki schodowe gładkie i ryflowane, płytki stopnicowe, stopnice narożne gładkie i ryflowane, zaokrąglone kształtki schodowe, cokoły, listwy wykończeniowe;

# elementy ogrodzeń – daszki ogrodzeniowe dwu- i czterospadowe, listwy ogrodzeniowe, kształtki ogrodzeniowe;

# cegły kanalizacyjne – używane do budowy sieci kanalizacyjnej wymagającej szczelności oraz tam, gdzie wymagana jest odporność na działanie kwasów i ługów zawartych w wodzie i gruncie;

# klinkierowe cegły drogowe i bruki klinkierowe – do budowy nawierzchni drogowych, parkingów, placów fabrycznych i magazynowych oraz jako wykładziny kanałów ściekowych.

Wyroby z klinkieru mają różny kolor i fakturę oraz powierzchnię jednolitą, cieniowaną, pokrytą szkliwem lub angobą. Szkliwienie znacznie zmniejsza nasiąkliwość powierzchni, co zwiększa trwałość wyrobów i czyni bardziej odpornymi na zabrudzenie. Angobowanie (powlekanie lica cegieł przed wypaleniem roztworem szlachetnej glinki) pozwala uzyskać powierzchnie matowe. Angoby są dostępne w różnych kolorach.

Następny
Stosowanie materiałów ściennych - Beton komórkowy

Stosowanie materiałów ściennych - Beton komórkowy