Stosowanie materiałów ściennych - Murowanie

kwiecień 2011

Podczas murowania z ceramiki, betonu komórkowego i klinkieru obowiązują te same zasady podstawowe. Właściwie wykonane prace obejmują również odpowiednie przygotowanie materiału, aby nie był on zagrożony zniszczeniem ani uszkodzeniem. Miejsce, w którym będzie składowany materiał musi być wyrównane.

Składowanie materiału. Zazwyczaj wyroby są dostarczane na plac budowy na ofoliowanych paletach. Jeśli tak nie jest, najpierw należy przygotować grunt, aby nie gromadziła się w nim woda, a następnie ułożyć podkłady izolujące od gruntu. Składowany materiał należy przykryć papą lub folią, co ochroni go przed zamoczeniem podczas deszczu. Jeżeli teren jest utwardzony można składować zafoliowany materiał w stosach po 4 palety. Szczególna staranność powinna dotyczyć betonu komórkowego, który jest najbardziej nasiąkliwy spośród omawianych materiałów murowych. Ze względu na jego niższą wytrzymałość na ściskanie, nie wskazane jest składowanie więcej niż 2–3 palety w stosie. Liczba warstw materiału nie powinna przekraczać 6 przy wysokości warstwy większej niż 490 mm i 8 przy wysokości warstwy do 240 mm. Przed przystąpieniem do murowania należy rozstawić palety wzdłuż fundamentów, po to, by jak najbardziej ograniczyć ręczny transport podczas prowadzenia prac. Oczywiście, palety nie mogą przeszkadzać w ustawieniu pomostów roboczych. Jeśli jest wykonany strop lub fundament stanowi płyta betonowa, do transportu w obrębie budowy przyda się ręczny wózek widłowy, popularny paleciak. Podczas murowania z elementów o większych wymiarach, prace najwygodniej prowadzić w grupach trzyosobowych – pierwsza osoba nakłada zaprawę i koryguje ustawienie elementów, druga układa je, zaś trzecia dostarcza i ewentualnie docina elementy oraz przygotowuje zaprawę i dostarcza ją na miejsce murowania.

Docinanie elementów. Jeśli zachodzi konieczność przycinania, można to wykonać za pomocą pilarki stołowej, przeznaczonej do cięcia elementów murowych. Do twardych materiałów można stosować również gilotynę do cięcia bloków, szlifierkę kątową z tarczą do cięcia kamienia o możliwie największej średnicy oraz młotek i przecinak. Beton komórkowy można ciąć również piłą ręczną. Przy wmurowywaniu elementu przyciętego, zaprawę nanosi się również na powierzchnię cięcia. Jeśli więc murujemy na zaprawę cienkowarstwową, należy przewidzieć, że długość powinna być krótsza o grubość spoiny.

Wykonywanie ścian – ogólne zasady. Ściany podłużne i poprzeczne oraz zewnętrzne i wewnętrzne należy wykonywać równocześnie. Konieczne jest stosowanie prawidłowych wiązań elementów murowych. Zgodnie z normą spoiny pionowe w poszczególnych warstwach muszą się mijać co najmniej o 0,4 wysokości elementu murowego. W przypadku murowania na zaprawę tradycyjną grubość spoin powinna zawierać się w przedziale 8–15 mm. Zaprawa powinna mieć przyczepność i wytrzymałość dostosowaną do materiału murowego. Jeżeli przynajmniej jeden z elementów ma gładką powierzchnię czołową, spoina pionowa powinna być wypełniona zaprawą. Murować należy w temperaturze 5–25°C, w dni suche, unikając silnego nasłonecznienia, gdyż prowadzi to do zbyt szybkiego wysychania zaprawy, a w konsekwencji do jej pękania. Na czas przerw w murowaniu oraz przez 7–14 dni po zakończeniu prac, ściany należy osłonić folią, aby zabezpieczyć je przed deszczem, wiatrem i silnym nasłonecznieniem. Należy jednak umożliwić niezakłócony przepływ powietrza pod folią.

Początek prac. Pierwszy rząd materiału murowego układa się na ścianie fundamentowej, zabezpieczonej przed podsiąkaniem kapilarnym wody izolacją poziomą, przykrytą warstwą wyrównawczą z zaprawy cementowo-wapiennej ułożonej za pomocą kielni. Do murowania kolejnych warstw można przystąpić po stwardnieniu zaprawy, czyli po upływie ok. 1–2 godzin. Murowanie zaczyna się od ustawienia pojedynczego bloczka połówkowego w narożniku, na warstwie zaprawy grubości 10 mm, a następnie dostawieniu do niego bloczka podstawowego. Po ich ustabilizowaniu ustawia się następne bloczki (połówkowy i podstawowy) w pozostałych narożach tak, aby ich górna płaszczyzna była dokładnie na tej samej wysokości co pierwszy bloczek. Warto tutaj skorzystać z niwelatora.

W każdym narożniku najlepiej jest ułożyć min. 3 warstwy pustaków i dopiero wypełniać odcinki ścian między nimi. Górną i licową płaszczyznę elementów wyznaczana się za pomocą sznura murarskiego rozciągniętego wzdłuż całej długości wznoszonej ściany. Po ułożeniu warstwy elementów, dobija się je delikatnie młotkiem gumowym i sprawdza przy pomocy poziomnicy pion muru. W przypadku murowania na zaprawę tradycyjną, wyciśnięty nadmiar zbiera się kielnią i używa do spajania kolejnych elementów.
W celu lepszego przylegania zaprawy oraz uniknięcia odciągania z niej wody, należy zwilżać wodą powierzchnię murowanych elementów. Zaprawę należy szczególnie starannie zagęścić w narożnikach, które są najbardziej narażone na oddziaływanie niekorzystnych warunków atmosferycznych i uszkodzenia mechaniczne. 

Pustaki można murować na zaprawę tradycyjną, jednak wyprofilowanie płaszczyzn czołowych w pióro-wpust pozwala nie wykonywać spoin pionowych. Każdy pustak należy wstawiać od góry, dokładnie trafiając w wyprofilowania. Pustaki z tzw. kieszenią zestawia się „na sucho”, a następnie wypełnia połączenie zaprawą – zwykłą lub termoizolacyjną. Po ułożeniu pierwszej warstwy pustaków lub bloczków należy wygładzić drobne nierówności pacą do szlifowania, a następnie usunąć miotełką powstały pył.
W przypadku stosowania zapraw termoizolacyjnych (z dodatkiem perlitu, keramzytu lub granulek styropianu), grubość spoiny powinna wynosić 12 mm, z tolerancją 2 mm. Zaprawy te, które likwidują mostki termiczne w spoinach, stosuje się do budowy ścian zewnętrznych z bloczków betonu komórkowego, pustaków z ceramiki poryzowanej (a także keramzytobetonu i styrobetonu). Nie wolno używać ich do murowania fundamentów, ścian piwnic oraz innych murów stykających się z gruntem oraz do wysokości 50 cm ponad gruntem.

Murowanie na cienką spoinę. Do murowania ścian zewnętrznych można również stosować klejowe zaprawy cienkowarstwowe,jest to jednak możliwe tylko wówczas, gdy elementy murowe charakteryzują się dużą dokładnością wykonania. Murując na cienką spoinę, szlifuje się górną powierzchnię bloczków w każdej warstwie i przed nałożeniem zaprawy usuwa się powstałe zanieczyszczenia, aby nie zmniejszyły przyczepności zaprawy. Zaprawę cienkowarstwową nakłada się na krótkich odcinkach muru kielnią do zapraw cienkowarstwowych, zaś na dłuższych odcinkach – dozownikiem do zaprawy, zakończonym ząbkowaną krawędzią, który obejmuje całą szerokość ściany. W obu przypadkach nie należy nakładać zaprawy na odcinku dłuższym niż 4 m, aby zdążyć z ustawieniem elementów murowych przed jej zaschnięciem. Grubość warstwy zaprawy nie może przekraczać 3 mm.

Wznoszenie ścianek elewacyjnych z klinkieru i silikatów. Ze względów konstrukcyjnych grubość ścianki elewacyjnej nie może być mniejsza niż 7 cm. Mocuje się ją do ściany nośnej nierdzewnymi kotwami w liczbie 4–5 szt./m2 muru i dodatkowo 2–3 sztuki w obrębie narożników, otworów i krawędzi muru. Ściany z tych materiałów nie powinny być tynkowane, ale dokładnie spoinowane, co ma znaczenie dla ich trwałości i estetyki. Przy spoinowaniu należy najpierw nałożyć zaprawę, później zaś docisnąć ją i wyrównać. Gdy zaprawa stwardnieje, jej resztki usuwa się drewnianą szpachelką lub szczotką do czyszczenia spoin.

Usuwanie wykwitów z powierzchni klinkieru. Często na powierzchni klinkieru pojawiają się nieestetyczne wykwity. Jeżeli można je zetrzeć palcem z powierzchni cegły, wystarczy wyczyszczenie zabrudzonych miejsc na sucho szczotką o średniej twardości włosia (nie wolno używać szczotek stalowych). Gdy wykwity mają słony smak, oznacza to obecność soli, które są rozpuszczalne w wodzie. Wystarczy fasadę zmyć wodą lub oczyścić na mokro szczotką. Biało- szare przebarwienia oznaczają zabrudzenia cementowe lub wapienne, które można usunąć tylko za pomocą środków chemicznych przeznaczonych do czyszczenia cegieł licowych. W każdym przypadku czyści się jedynie cegły (od góry do dołu) a omija spoiny. W przypadku wykonywania cokołów budynków z klinkieru lub silikatów, wskazane jest ich impregnowanie do wysokości ok. 50 cm powyżej gruntu. W tym miejscu bowiem jest podwyższona wilgotność powietrza, a podczas opadów pryska błoto i piasek.

Najczęściej stosowane błędy
# Wybór niewłaściwej zaprawy. Zaprawa powinna mieć wytrzymałość nie większą od wytrzymałości elementów murowych. Zbyt duża jest często przyczyną powstawania uszkodzeń muru. Najlepiej stosować zaprawy przeznaczone do konkretnego materiału.

# Zbyt grube spoiny. W przypadku murowania na zaprawy cienkowarstwowe grubość spoiny może wynosić od 0,5 do 3 mm i średnio 2 mm. 

# Nieestetyczne „łaty” na elewacji z klinkieru. Poszczególne partie materiału mogą mieć nieco inny odcień, dlatego przed rozpoczęciem murowania należy przemieszać elementy ze wszystkich palet.

# Białe ślady na powierzchni klinkieru. Są to wyługowania wapienne spowodowane transportowaniem przez wodę na lico muru wodorotlenku wapniowego obecnego w każdym cemencie. Do przygotowania zaprawy nie wolno używać wody chlorowanej, która sprzyja powstawaniu nalotów. Ryzyko pojawienia się plam znacznie zmniejszy stosowanie zapraw z dodatkiem trasu.

# Stosowanie zaprawy tradycyjnej o niewłaściwej wytrzymałości. Informacja o tym, jaka klasa zaprawy jest wymagana, powinna być zawarta w projekcie budowlanym. Na workach cementu znajduje się informacja, w jakich proporcjach należy użyć cementu i piasku, aby otrzymać zaprawę o pożądanej klasie.

# Stosowanie niewłaściwych zapraw. Jeżeli ściany zewnętrzne są wznoszone z użyciem zaprawy ciepłochronnej, wówczas wewnętrzne muruje się na zaprawę cementowo-wapienną i spoiny grubości 1 cm, natomiast w przypadku użycia zaprawy cienkowarstwowej do wykonywania ścian zewnętrznych w ten sam sposób należy murować ściany wewnętrzne.

Dylatacje. Murowane ściany ulegają podczas eksploatacji budynków odkształceniom, które powodują pojawianie się pęknięć i rys. Obszar ściany należy więc dzielić na mniejsze segmenty stosując przerwy dylatacyjne, które zniwelują skutki owych odkształceń. Dylatacje (mogą być pionowe oraz poziome) powinny przechodzić przez całą konstrukcję, zaś ich rozmieszczenie oraz szczegóły dotyczące wykonania powinny być zawarte w projekcie. Dylatację wypełnia się elastyczną masą odporną na działanie czynników atmosferycznych lub zakrywa listwami maskującymi.

Ściany wewnętrzne nośne. Ściany wewnętrzne należy łączyć z zewnętrznymi stosując przewiązanie elementów w murze co drugą warstwę lub kotwy stalowe z płaskownika. Kotwy należy układać w co druggiej spoinie poziomej i wpuszczać w ścianę zewnętrzną na głębokość ok. 20 cm. Ściany działowe wzmacnia się poprzez zbrojenie spoin poziomych płaskownikiem lub parą prętów gładkich układanych w co drugiej spoinie.

Ściany działowe. Ściany te buduje się najczęściej po wzniesieniu wszystkich ścian nośnych, w których jednak w trakcie budowy należy osadzać stalowe ocynkowane kotwy. Kotwy umieszcza się w zaprawie tworzącej poziomą spoinę ściany nośnej. Posłużą one jako łączniki pomiędzy ścianą nośną a działową i powinny trafiać poziomą spoinę ściany działowej. Po wymurowaniu ściany działowej pod stropem może pozostać szczelina (maksimum 10–20 mm), którą wypełnia się zaprawą murarską lub pianką montażową.

Osadzanie okien. W ścianach jednowarstwowych okna należy osadzać w połowie grubości ściany, w dwuwarstwowych jak najbliżej zewnętrznej krawędzi muru, zaś w trójwarstwowych – dokładnie w płaszczyźnie ocieplenia. Okna mocuje się do muru za pomocą specjalnych kotew systemowych z blachy stalowej ocynkowanej, umieszczanych co 60 cm wzdłuż obwodu ramy oraz w odległości 15 cm od narożników, na każdym boku ramy*.
__________________________________________________
* Więcej informacji na temat montażu okien zawiera artykuł pt. Stosowanie wyrobów chemii budowlanej („Głos PSB” 1/2011).

Poprzedni

Stosowanie materiałów ściennych - Silikaty

Stosowanie materiałów ściennych - Silikaty
Następny
Stosowanie materiałów ściennych - Mniej popularne materiały ścienne

Stosowanie materiałów ściennych - Mniej popularne materiały ścienne