Kontakty z komornikiem

kwiecień 2012

W trakcie prowadzenia działalności gospodarczej przedsiębiorca powinien liczyć się z koniecznością kontaktu z komornikiem sądowym. Taka sytuacja może powstać w razie potrzeby odzyskania własnej należności zasądzonej orzeczeniem sądowym (lub wynikającej z innego tytułu wykonawczego), ale także w przypadku podjęcia działań przez komornika przeciwko przedsiębiorcy. W związku z tym, poniżej kilka uwag dotyczących możliwości działania i podstawowych praw, jakie przysługują wierzycielowi i dłużnikowi w postępowaniu egzekucyjnym.

WYBÓR KOMORNIKA

Jeżeli w związku z powstaniem zadłużenia wierzyciel uzyskał tytuł wykonawczy – najczęściej będzie to orzeczenie sądu z nadaną klauzulą wykonalności – wówczas może on skierować wniosek do komornika sądowego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Pierwszą kwestią jest wybór komornika. Generalnie, postępowanie egzekucyjne prowadzi komornik właściwy dla miejsca zamieszkania/ siedziby dłużnika. Istnieje jednak możliwość skierowania sprawy do komornika według wyboru wierzyciela. Taki wybór może być podyktowany na przykład tym, że wierzyciel na podstawie doświadczenia dobrze ocenia współpracę z danym komornikiem.
Wierzyciel, dokonując wyboru komornika, składa wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji oświadczenie na piśmie, że korzysta z prawa wyboru komornika. Wybrany komornik co do zasady nie może odmówić przyjęcia sprawy, chyba że ma zaległości w prowadzonych przez siebie egzekucjach. Innym wyjątkiem jest prowadzenie egzekucji z nieruchomości – w takim przypadku nie można dokonywać swobodnego wyboru komornika ponieważ zawsze właściwy dla prowadzania egzekucji z nieruchomości będzie komornik właściwy dla miejsca położenia nieruchomości. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na to, że w przypadku egzekucji z nieruchomości można skierować tę samą sprawę do dwóch komorników. Jeden z nich będzie prowadził egzekucję tylko z nieruchomości a drugi, wybrany przez wierzyciela, z pozostałych składników majątku dłużnika (ruchomości, wynagrodzenia, rachunków bankowych, należnościod innych przedsiębiorców itd.). Aby skorzystać z takiej możliwości trzeba jednak wcześniej uzyskać drugi tytuł wykonawczy. Przy wyborze komornika należy oczywiście ocenić czy np. odległość pomiędzy siedzibą komornika a siedzibą dłużnika nie jest zbyt znaczna, ponieważ może to wpłynąć na tempo postępowania egzekucyjnego i jego koszty. To wierzyciel – do momentu ich odzyskania od dłużnika – ponosi koszty postępowania egzekucyjnego, w tym koszty przejazdów na miejsce prowadzenia czynności egzekucyjnych.

WNIOSEK O WSZCZĘCIE EGZEKUCJI

We wniosku o wszczęcie egzekucji należy wskazać należność oraz sposób w jaki ma być odzyskana. Do wniosku trzeba dołączyć tytuł wykonawczy. Ponadto we wniosku warto wskazać jak najwięcej informacji dotyczących dłużnika w celu umożliwienia komornikowi podjęcia efektywnych działań. Oprócz danych pozwalających na identyfikację samego dłużnika (nazwa, siedziba/adres, NIP, PESEL) należy wskazać sposób egzekucji – tj. z jakich składników majątku egzekucja powinna zostać przeprowadzona. Wszelkie informacje o składnikach majątku (nieruchomości, ruchomości), ich lokalizacji, rachunkach bankowych, pobieranym wynagrodzeniu itd. mają kluczowe znaczenie. Jeżeli wierzyciel dysponuje informacjami o tym, z jakimi podmiotami dłużnik prowadzi współpracę, warto wskazać te firmy i we wniosku o wszczęcie egzekucji zażądać zajęcia wierzytelności, które mogą dłużnikowi przysługiwać od tych podmiotów. Niekiedy już w trakcie współpracy warto gromadzić takie informacje o kontrahencie. W przypadku braku wiadomości o majątku dłużnika wierzyciel może za wynagrodzeniem zlecić komornikowi poszukiwanie majątku dłużnika. Ponadto, jeżeli zajęty majątek dłużnika nie wystarczy na pokrycie zadłużenia, wierzyciel może złożyć do sądu wniosek o zobowiązanie dłużnika do złożenia wykazu majątku z wymienieniem rzeczy i miejsca, gdzie się znajdują, przypadających mu wierzytelności i innych praw majątkowych.

PRAWA DŁUŻNIKA

W toku postępowania egzekucyjnego również dłużnikowi przysługują pewne prawa. Jeżeli egzekucja z części majątku dłużnika wystarczy na zaspokojenie roszczeń wierzyciela dłużnik może żądać zawieszenia postępowania w stosunku do pozostałej części majątku. Dłużnikowi przysługuje prawo do zapoznawania się z aktami sprawy, w szczególności przed poddaniem się czynnościom egzekucyjnym dłużnik może zażądać od komornika okazania mu tytułu wykonawczego w oryginale.
Czynności egzekucyjne nie mogą być przeprowadzane w dni ustawowo wolne od pracy lub w porze nocnej, chyba że komornik przedstawi dłużnikowi zezwolenie prezesa sądu rejonowego. W toku przeprowadzania czynności egzekucyjnych dłużnik (i wierzyciel) może zażądać udziału świadków w liczbie nie większej niż dwie osoby. Komornik powinien wstrzymać się z wykonaniem czynności jeżeli przed jej rozpoczęciem dłużnik przedstawi nie budzący wątpliwości dowód na piśmie, że spełnił swój obowiązek w stosunku do wierzyciela, albo że wierzyciel udzielił mu zwłoki. Dłużnikowi przysługuje także prawo do złożenia powództwa przeciwegzekucyjnego do sądu w przypadku gdy np. po wydaniu orzeczenia przez sąd zasądzającego od niego należność dokonał zapłaty zadłużenia, a mimo to zostało przeciwko niemu wszczęte postępowanie egzekucyjne.

ODPOWIEDZIALNOŚĆ KOMORNIKA

Zarówno wierzycielowi jak i dłużnikowi przysługuje skarga na czynności lub zaniechania komornika. Skargi na komornika rozpoznaje sąd rejonowy właściwy dla siedziby komornika. Skargę wnosi się do sądu w terminie tygodnia od dnia czynności komornika lub od dnia, w którym czynność powinna być dokonana. Sąd powinien rozpoznać skargę w terminie tygodnia od jej wpływu. Warto także pamiętać o tym, że zgodnie z ustawą o komornikach sądowych i egzekucji komornik jest obowiązany do naprawienia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu czynności.
Taką odpowiedzialność komornik może ponosić zarówno w stosunku do wierzyciela jak i do dłużnika.

Michał Gościniewicz
Radca prawny, Grupa PSB S.A.

Poprzedni

Dlaczego warto wybrać beton komórkowy H+H

Dlaczego warto wybrać beton komórkowy H+H
Następny
Rynek cementu - zmiany, nadzieje, znaki zapytania

Rynek cementu - zmiany, nadzieje, znaki zapytania