Stosowanie materiałów do krycia dachów - Pokrycia z blach

czerwiec 2011

Do krycia dachów stosuje się blachy płaskie oraz profilowane – trapezowe i blachodachówki, produkowane ze stali powlekanej oraz metali nieżelaznych: miedzi, aluminium i tytan-cynku. Ich grubość wynosi 0,4– –1,2 mm. Przed korozją materiał jest fabrycznie zabezpieczany powłokami, takimi jak cynk, alucynk, a także tworzywami: poliester, poliuretan, poliwinyl, PVDF oraz posypkami mineralnymi z żywicą akrylową. Warto zaznaczyć, że gruba warstwa cynku powoduje samoczynne zamykanie się nawet dość głębokich rys. Wyżej wymienione powłoki stanowią warstwę ochronną oraz wykończeniową, oferowaną w najróżniejszych kolorach. Tworzywem najbardziej odpornym na uszkodzenia mechaniczne i agresywne środowisko jest poliwinyl, który z tego powodu jest zalecany do krycia dachów na terenach nadmorskich oraz w rejonach o dużym zanieczyszczeniu powietrza. Blachy stalowe ocynkowane, obecnie coraz rzadziej używane jako pokrycie dachu, stanowią rdzeń blach powlekanych. Najbardziej popularne są wytłaczane blachy powlekane, nazywane blachodachówkami, gdyż wyglądem przypominają tradycyjne pokrycie dachówką. Warto zwrócić uwagę a blachy z posypką, którą stanowi drobny granulat mineralny: kwarc, łupek naturalny lub ceramika. Taka warstwa ochronna czyni pokrycie jeszcze bardziej wytrzymałym, a na dodatek tłumiącym odgłos deszczu. Niektórzy producenci zabezpieczają posypkę żywicą akrylową z domieszką środków grzybobójczych, która chroni dach przed porastaniem mchem i uszkodzeniami mechanicznymi. Materiał jest dostępny w wielu kolorach, a kształt przetłoczeń imituje dachówki, gonty bitumiczne i drewniane oraz łupek.

Oferta blach płaskich oraz trapezowych nie jest rozwijana o elementy uzupełniające i akcesoria. Natomiast producenci blachodachówek oferują kompletne systemy umożliwiające pokrycie dachu z jednego materiału i w takim samym kolorze. Są to m.in.: kalenice, gąsiory, kalenice wentylacyjne, wiatrownice, łapacze śniegu.


Gdzie stosujemy blachy
Blacha jest pokryciem lekkim, nie wymaga więc dużych przekrojów więźby dachowej. Powszechnie panuje przekonanie, że z powodu sporych wymiarów arkuszy, nie jest to pokrycie szczególnie korzystne w przypadku dachów skomplikowanych, z dużą liczbą załamań, lukarn, wolich oczek itp., powstaje bowiem duża ilość odpadów. Obecnie jednak wielu producentów oferuje komputerowe wyliczenie i przygotowanie pokrycia na podstawie projektu dachu, co eliminuje powstawanie odpadów. Do krycia dachów płaskich, biurowców itp. stosuje się przede wszystkim blachy płaskie oraz trapezowe.


Blachy płaskie można układać na dachach o minimalnym kącie nachylenia połaci wynoszącym 3°.

Blachy trapezowe są stosowane nie tylko do krycia dachów, ale też powierzchni pionowych. Blacha o niskim profilu może być stosowana do krycia dachów domów jednorodzinnych, garaży i małych obiektów handlowych oraz elewacji. Bardziej wytrzymała blacha o średnim profilu jest używana do krycia dachów o dużej rozpiętości oraz konstrukcji nośnych, zaś blacha o wysokim profilu – do dachów płaskich izolowanych o dużej powierzchni.

Blachodachówki można układać na dachach o nachyleniu połaci 14–80°. Są powszechnie używane do krycia domów jednorodzinnych oraz innych o stromych dachach.


Układanie pokryć z blach

Pokrycia z blach płaskich układa się na pełnym deskowaniu wykonanym z desek lub materiałów drewnopochodnych – płyt wiórowych (V-100, OSB) albo sklejki wodoodpornej. Blachodachówki, jako pokrycie sztywniejsze, układa się na ruszcie z łat i kontrłat, umieszczając pod spodem folię FWK (wstępnego krycia). W przypadku deskowania z drewna liściastego i pokrycia z blachy miedzianej należy zastosować przekładkę ze zbrojonej folii paroprzepuszczalnej lub specjalnej maty. Pamiętać także należy, iż miedź można mocować tylko wkrętami z tego materiału lub stali nierdzewnej. To samo zastrzeżenie dotyczy także obróbek.
Sposób montażu blach musi uwzględniać zmienność wymiarów materiału pod wpływem zmian temperatury otoczenia. Dlatego też arkusze blachy należy tak mocować, aby mogły się swobodnie przesuwać – stosuje się klamry zwane żabkami, zaś niektó rzy producenci wykonują fabrycznie wzdłuż arkusza podłużne otwory, przez które blachę przykręca się do poszycia. Należy stosować wkręty do drewna samogwintujące (typu farmer), podkładki z aluminium oraz uszczelki z gumy EPDM, odpornej na promieniowanie UV i zmiany temperatury. Wkręt jest właściwie dokręcony, jeśli uszczelka wystaje spod niego na szerokość 1 mm. Miejsca mocowania zostają przykryte przez następny arkusz blachy.

Ważna jest również temperatura materiału w momencie układania, gdyż zbyt niska grozi jego uszkodzeniem mechanicznym. Przykładowo dla blach powlekanych z rdzeniem stalowym temperatura nie może być mniejsza niż  5°C. Blachy powlekane należy przecinać tzw. niblerami, czyli nożycami stemplowymi lub narzędziami ręcznymi – nie uszkodzi to warstw ochronnych. Wszystkie miejsca cięcia, w szczególności krawędzie arkuszy znajdujące się nad rynną oraz zarysowania powinny zostać od razu zabezpieczone lakierem zaprawkowym. Powstałe podczas cięcia opiłki należy zmieść szczotką o miękkim włosiu. Arkusze należy układać tak, aby tworzyły kąt prosty z okapem. Łaty mocuje się równolegle do linii okapu a prostopadłe do krawędzi bocznych dachu. Odległość pomiędzy łatami powinna być wskazana w projekcie technicznym. Jeżeli nie ma takiej informacji, najczęściej stosuje się odstęp 40–50 cm, licząc od pierwszej łaty przy okapie dachu. W przypadku blachodachówek rozstaw łat musi być zgodny z długością modułu blachodachówki (najczęściej 35 cm).

Istotnym etapem prac jest zapewnienie odpowiedniej wentylacji połaci dachowej. Należy w tym celu pozostawić między konstrukcją dachu a pokryciem szczelinę, przez którą powietrze będzie przepływało od otworów wlotowych w okapie do wylotowych w kalenicy. Stosuje się specjalne grzebienie z tworzywa, taśmy wentylacyjne lub uszczelki przeznaczone do konkretnego profilu blachy. Ich budowa umożliwia swobodny ruch powietrza i zabezpiecza przed dostawaniem się pod pokrycie małych zwierząt. Jeśli szczelina wentylacyjna jest za mała lub z innego powodu nie spełnia należycie swojej funkcji, wówczas stosuje się wywietrzniki. Przykręca się je do blachy pokryciowej, a uniwersalne kołnierze montażowe dopasowują się do różnych profili blachy.


Blachy płaskie. Blacha płaska jest dostępna w postaci płytek o kształcie prostokąta lub łuski, najczęściej jednak kupuje się materiał w arkuszach lub rolkach o szerokości 60–70 cm. Pasy układa się prostopadle do kalenicy, najlepiej zatem jeśli nie zachodzi konieczność łączenia ich na długości. Poszczególne arkusze są łączone poprzez zaginanie brzegów na tzw. rąbek leżący (krawędzie równoległe do okapu i krawędzie biegnące od okapu do kalenicy) oraz na rąbek stojący (tylko krawędzie biegnące od okapu do kalenicy). Rąbki stojące mogą być pojedyncze lub podwójne; pojedyncze powstają przez zagięcie, zaś podwójne przez zagięcie i wywinięcie krawędzi sąsiadujących arkuszy. Rąbek podwójny zapewnia większą szczelność i powinien być stosowany przy nachyleniu połaci 3–25°. Rąbek pojedynczy może być stosowany przy nachyleniu połaci powyżej 25°.

Rąbek leżący może być również pojedynczy lub podwójny, a wybór musi być podyktowany kątem nachylenia połaci. Kierunek zagięcia blach musi być zgodny z kierunkiem spadu połaci. Pokrycie z blachy płaskiej układa się na deskowaniu o grubości ok. 2–5 cm, mocowanym mechanicznie do konstrukcji dachu. Jeśli deskowanie jest układane na styk, wówczas należy ułożyć na nim warstwę wodoszczelną. Szczególnie korzystne są specjalne trójwarstwowe maty oraz folie o nierównej powierzchni – znajdujące się na nich wypustki tworzą szczelinę wentylacyjną. Jeżeli pomiędzy deskami pozostaną odstępy 2–3 cm, wentylacja będzie wystarczająca. Kawałki blachy, którymi będzie wyłożony kosz, łączy się na rąbki podwójne, zagięte zgodnie z kierunkiem spływu wody. Zakład pod blachą dachówkową powinien wynosić co najmniej 15 cm. Układanie pasa koszowego rozpoczyna się od okapu w kierunku kalenicy. Po rozłożeniu blachy dopasowuje się ją do kształtu kosza. Górną krawędź pasa dopasowuje się do kształtu kalenicy, a dolną – przylegającą do rynny – równolegle do okapu. Miejscem, w którym bardzo trudno zachować całkowitą szczelność pokrycia jest obróbka komina. W tym miejscu wykonuje się kołnierze z zagiętych pod odpowiednim kątem pasów blachy, która łączy się z blachą pokrycia metodą lutowania bądź na podwójny rąbek.


Blachy trapezowe. Charakteryzują się przetłoczeniami o wysokości 6–160 mm. Wykonanie deskowania oraz pokrycia jest takie samo, jak w przypadku blach płaskich. Podczas łączenia arkuszy, wkręty (w liczbie 6–9 szt./m2) wprowadza się w dolną część trapezu. Pojedyncze zakłady podłużne mocuje się dwoma wkrętami na metr bieżący.

Blachodachówki. Ten rodzaj blach ma przetłoczenia poprzeczne i pionowe, imitujące dachówkę ceramiczną. Dostępne są arkusze o szerokości 1–1,2 m i dowolnej długości (maksimum 5 m). Przetłoczeniapoprzeczne umożliwiają ruch blachy pod wpływem zmian temperatury i eliminują ryzyko powstania nieszczelności w miejscach połączeń arkuszy. W przypadku blachodachówek wkręty należy umieszczać w najniższym miejscu fali. Wśród blachodachówek są też tzw. panele samonośne. Jeden panel daje szerokość krycia 420 cm i ma z przodu oraz z tyłu przetłoczenia umożliwiające szczelne połączenie na zakład. Odpowiednio ukształtowane tylne przetłoczenie usztywnia panel i tworzy podparcie, dzięki czemu nie jest konieczne deskowanie. Panele mogą być stosowane do krycia dachów o nachyleniu połaci min. 17°, jednak zalecane jest pochylenie powyżej 23°. Nieprzyjemny odgłos padającego deszczu można wyciszyć układając izolację cieplną, która działa również jako akustyczna.

Powlekana blachodachówka ma wygląd połączonych dachówek ceramicznych

Najczęściej popełniane błędy przy montażu blach:

- Niewłaściwy kierunek rąbka leżącego. Podczas zaginana rąbków leżących należy sprawdzać, aby były nachylone w kierunku okapu. W przeciwnym razie woda może wpływać między arkusze blachy powodując jej korozję i uszkodzenie konstrukcji dachu.

- Zbyt niska temperatura blachy. Przechowywana na zewnątrz blacha dachowa rano ma temperaturę niższą od powietrza. Szczególnie wiosną i jesienią może się okazać, iż jest ona niższa niż dopuszczalna do układania pokrycia.

- Układanie blach na papie. Papa ułożona na konstrukcji dachu pod blachą uniemożliwia odparowanie wilgoci, zaś miejsca przebicia papiakami umożliwiają wnikanie wilgoci wgłąb konstrukcji. W przypadku blachy miedzianej, ocynkowane papiaki są dodatkowo punktowym ogniskiem korozji pokrycia.

- Nieprawidłowe docinanie. Blach powlekanych stalowych nie wolno przecinać narzędziami wirującymi (piłami tarczowymi lub ściernicami), gdyż w miejscu cięcia stopi się warstwa ochronna z cynku, co spowoduje przyspieszoną korozję. Do cięcia należy używać tzw. niblerów, czyli nożyc stemplowych, lub narzędzi ręcznych.

Poprzedni

Stosowanie materiałów do krycia dachów - Dachówki

Stosowanie materiałów do krycia dachów - Dachówki
Następny
Stosowanie materiałów do krycia dachów - Pokrycia bitumiczne

Stosowanie materiałów do krycia dachów - Pokrycia bitumiczne