Montaż okien i drzwi - Drzwi

sierpień 2011

W domach jednorodzinnych stosuje się drzwi zewnętrzne, wewnętrzne łazienkowe oraz pokojowe. Zależnie od umieszczenia zawiasów mogą być prawe lub lewe, co jest istotnym elementem decydującym o wyborze, określa bowiem, czy będą się otwierały na zewnątrz czy do wewnątrz pomieszczenia.
Drzwi łazienkowe oraz WC są jednoskrzydłowe, o minimalnej szerokości 80 cm i wysokości 2 m. Muszą się otwierać na zewnątrz i być wyposażone w otwory wentylacyjne o powierzchni łącznej 220 cm2 bądź w podcięcie wentylacyjne. W drzwiach tych stosuje się specjalne zamki, umożliwiające zamknięcie drzwi od wewnątrz pomieszczenia, ale też otworzenie ich w razie potrzeby od zewnątrz. Pozostałe drzwi mogą być jedno- lub dwuskrzydłowe, wyposażone w naświetla górne i boczne stałe lub otwierane.
Drzwi są przylgowe lub bezprzylgowe – pierwsze mają przylgę, czyli wrąb, który zachodzi na ościeżnicę, drugie mają prostą krawędź i chowają się w ościeżnicy, licując się z jej powierzchnią. W drzwiach bezprzylgowych stosuje się zawiasy ukryte, w przylgowych tradycyjne.

Drzwi zewnętrzne

Podstawowe funkcje drzwi zewnętrznych to ochrona wnętrza domu przed śniegiem, deszczem, wiatrem i pyłem oraz zabezpieczenie przed ucieczką ciepła.
Drzwi te są produkowane z drewna, stali, aluminium oraz twardego, wysokoudarowego PVC, a także ze szkła ujętego w aluminiowe ramy. Dla bezpieczeństwa szkło powinno mieć grubość 8–12 mm. Rama skrzydła drzwi drewnianych jest najczęściej wykonywana z kantówki z drewna klejonego – sosny, świerka lub modrzewia, a także z dębu, jesionu, meranti itp. Kantówka może mieć umieszczony wewnątrz profil aluminiowy, poprawiający stabilność elementu.

Konstrukcja skrzydła może być płytowa lub płycinowa. Płyciny bywają lite albo z materiału drewnopochodnego, np. sklejki, i mogą mieć różne kształty oraz wymiary. Drzwi płytowe drewniane są znacznie cięższe, często więc mają wypełnienie ze szkła. Rozwiązaniem pośrednim są drzwi płytowo-płycinowe – drewniana rama jest obłożona płytami imitującymi płyciny. Pokrycie skrzydła jest z naturalnego forniru, np. z dębu, czereśni czy palisandru, lakieru kryjącego w różnych kolorach lub transparentnego. Stosuje się również płyty z materiałów drewnopochodnych (np. HDF – bardzo twarde, MDF – twarde) wykończonych fornirem naturalnym albo okleiną z PVC w jednolitym kolorze lub imitującym drewno, łącznie z jego fakturą. Do produkcji drzwi z PVC stosuje się profile takie jak do produkcji okien. Jedynie stalowe wzmocnienia wewnątrz profili muszą być mocniejsze. Również podobną konstrukcję jak okna mają drzwi z ciepłych profilialuminiowych.
Wszystkie te drzwi mogą być przeszklone, przy czym zarówno wielkość szyb, jak i rodzaj zastosowanego szkła są praktycznie dowolne. Używa się szyb podwójnych, potrójnych lub zespolonych. Przeszklenia mogą być ponadto wykonane z szyb: antywłamaniowych, ognioodpornych lub nawet kuloodpornych. Szyba może być podzielona szprosami. W przypadku drzwi zewnętrznych istotną rolę odgrywa izolacyjność termiczna i akustyczna. W tym celu wewnątrz skrzydła umieszcza się np. piankę termoizolacyjną; możliwe jest uzyskanie parametru U nawet poniżej 1,0 W/m2K.

Wszystkie te drzwi mogą być przeszklone, przy czym zarówno wielkość szyb, jak i rodzaj zastosowanego szkła są praktycznie dowolne. Używa się szyb podwójnych, potrójnych lub zespolonych. Przeszklenia mogą być ponadto wykonane z szyb: antywłamaniowych, ognioodpornych lub nawet kuloodpornych. Szyba może być podzielona szprosami. W przypadku drzwi zewnętrznych istotną rolę odgrywa izolacyjność termiczna i akustyczna. W tym celu wewnątrz skrzydła umieszcza się np. piankę termoizolacyjną; możliwe jest uzyskanie parametru U nawet poniżej 1,0 W/m2K.

Drzwi stalowe są stosowane przede wszystkim jako bezpieczne, chroniące przed włamaniem i stosunkowo rzadko montowane są w domach jednorodzinnych, a znacznie częściej w wielorodzinnych jako wejściowe do mieszkań. W domach jednorodzinnych są głównie stosowane do oddzielania części mieszkalnej od garażu. Drzwi o podwyższonej odporności na włamanie muszą mieć odpowiednią konstrukcję. Rama oraz wzmocnienia pionowe i poziome są z wysokiej jakości stali ocynkowanej, pokrytej obustronnie lub jednostronnie blachą stalową, mocowaną do konstrukcji poprzez zgrzewanie. W drzwiach najwyższej klasy – C – jej łączna grubość musi wynosić co najmniej 2 mm. Po stronie zawiasów w skrzydle znajdują się bolce antywyważeniowe, które podczas zamykania wchodzą we wzmocnione otwory w ościeżnicy, uniemożliwiając wyłamanie drzwi lub zdjęcie ich z zawiasów. Ościeżnice stanowią w przypadku tych drzwi zawsze komplet ze skrzydłem i wykonane są ze stalowych profili. Kotwi się je w murze za pomocą dybli o długości ok. 6–8 cm.

Spośród dostępnych klas drzwi od A do C, jedynie ta ostatnia, odpowiadająca europejskiej klasie 3–5, świadczy o ich podwyższonej odporności na włamanie i oznacza, że przez 20 minut będą się bronić przed niepożądanym otwarciem lub wycięciem w nich otworu o wymiarach 40 x 40 cm. Właściwości drzwi o podwyższonej odporności na włamanie potwierdzają odpowiednie atesty – Instytutu Mechaniki Precyzyjnej i Centralnego Laboratorium Kryminalistyki Policji.
Niezwykle ważny dla ochrony przed złodziejami jest również sposób blokowania drzwi. Aby spełnione były wymogi klasy C w skrzydle muszą być zamontowane minimum dwa zamki, albo zamek wielopunktowy (centralny), który rygluje skrzydło w minimum 3 miejscach oddalonych od siebie o 60 cm. W zewnętrznych drzwiach stalowych wykonuje się również przeszklenia, zazwyczaj jednak nie są one duże, gdyż wykonane nawet ze szkła P4 (o najwyższej odporności) osłabiają konstrukcję skrzydła.

Drzwi wewnętrzne

Drzwi te mogą być wytwarzane w całości z drewna litego i są sprzedawane jako gotowe oraz w wersji do wykończenia. Najczęściej wykorzystuje się sosnę, dąb, buk, mahoń i jesion. Najpopularniejsze są drzwi, których szkielet konstrukcyjny stanowi rama z drewna klejonego. Drzwi mogą być płytowe lub płycinowe – podobnie jak zewnętrzne. Również taka sama jest konstrukcja zawiasów – tradycyjnych lub chowanych.

Dostępne są także drzwi z PVC, wykonywane na profilach okiennych, najczęściej wzbogacone o przeszklenia. Elementem mającym duży wpływ na estetykę drzwi, są klamki i rozetki. Klamki mogą być z metalu powlekanego tworzywem, ze stali nierdzewnej i mosiądzu, czasem w połączeniu ze szkłem, drewnem, skórą, kryształem, porcelaną lub żywicą syntetyczną. Powierzchnia klamki może być błyszcząca lub matowa, niklowana, patynowana, a nawet pozłacana. Klamki są najróżniejsze, od tradycyjnych, imitujących zabytkowe, przez wzornictwo uniwersalne, aż po bardzo nowoczesne. Rozetki mają także różny kolor oraz kształt, który musi być dopasowany do klamki.

Coraz większą popularnością cieszą się drzwi szklane – taflę szkła zabezpieczają jedynie wąskie ramy aluminiowe lub drewniane; możliwe jest wykonanie bez ram, wówczas taflę ujmują jedynie zawiasy i tzw. pochwyt, stosowany zamiast klamki. Dostępne są także specjalne klamki oraz zamki, przeznaczone do zamontowania do tafli szkła. Aby takie drzwi były bezpieczne w użytkowaniu, stosuje się szkło hartowane lub laminowane o grubości 8–10 mm. Oprócz montażu w ściankach ze szkła, szklane drzwi (rozwierane oraz wahadłowe) osadza się także w ościeżnicach: drewnianych, z płyty wiórowej lub MDF, a także stalowych i aluminiowych, bądź mocuje się je bezpośrednio do muru. Drzwi montowane w ościeżnicach są drzwiami przylgowymi, zaś ościeżnica powinna być zaopatrzona w uszczelkę i metalowe kieszenie zawiasów lub zawiasy o średnicy nieco większej niż powszechnie spotykane w drzwiach „zwykłych”.

O ile drzwi zewnętrzne są w domach jednorodzinnych niemal zawsze tylko rozwierane, o tyle w przypadku wewnętrznych mamy znacznie więcej możliwości. Oprócz też wahadłowe, przesuwne, łamane i harmonijkowe. Drzwi rozwierane są jednoskrzydłowe o standardowych szerokościach: 60, 70, 80, 90 i 100 cm oraz dwuskrzydłowe; standardowa wysokość – 203,5 cm.

Drzwi przesuwne są jedno- lub wieloskrzydłowe i po rozsunięciu mogą zachodzić na ścianę bądź się w niej chować. Skrzydła podwiesza się na wózkach do prowadnicy, zamontowanej nad otworem drzwiowym. Do drzwi chowanych w ścianę najczęściej stosuje się kasety montażowe, które mogą być wbudowane w mur podczas jego wznoszenia lub montowane pomiędzy ścianą a maskującą ścianką z płyt gipsowo-kartonowych.

Drzwi składane, nazywane łamanymi, mają skrzydło podzielone na dwie lub więcej pionowych części, połączonych zawiasami. Drzwi te mogą być wykonywane z takich materiałów jak rozwierane, mogą też zostać ozdobione przeszkleniami. Podobne są drzwi harmonijkowe, w których skrzydła są zastąpione wąskimi panelami i łączone taśmami. Drzwi te montuje się wewnątrz otworu drzwiowego, a poruszają się na prowadnicy umieszczonej u góry otworu. Drzwi harmonijkowe wykonuje się z tworzywa sztucznego, drewna lub płyt drewnopochodnych. Panele drewniane mogą mieć wstawki ze szkła lub tworzywa sztucznego – na całej wysokości lub tylko na jej części. W drzwiach harmonijkowych można zamontować zamek zapadkowy lub magnetyczny z uchwytem albo gałką.

Montaż drzwi

Do montażu drzwi wewnętrznych przystępujemy, gdy ściany i podłogi pomieszczenia są wykończone. Drzwi zewnętrzne montujemy po wykonaniu elewacji budynku. Montaż nie jest trudny, wymaga natomiast staranności. Zaczynamy od przygotowania otworu drzwiowego, który musi być równy i oczyszczony z luźno trzymających się resztek betonu.
Montaż ościeżnicy rozpoczyna się od ułożenia na podłodze obu pionowych elementów prostopadle do elementu poziomego (krótszego), po obu jego bokach. Następnie skręca się elementy wkrętami, wprowadzając je w uprzednio nawiercone otwory. Zależnie od producenta drzwi, w ościeżnicy mogą być gotowe gniazda na wkręty lub na specjalne łączniki. Kolejnym krokiem jest połączenie drewnianych opasek, stanowiących wykończenie ościeżnicy. Łączy się je od tyłu metalowymi klamrami. Teraz należy wstawić ościeżnicę w otwór i ją ustabilizować. Ustawienie w pionie i poziomie sprawdza się za pomocą poziomnicy. Jeżeli któryś z pionowych elementów jest za długi, trzeba go przyciąć elektryczną pilarką. Dopasowaną ościeżnicę stabilizuje się drewnianymi klinami – muszą się one znaleźć przy górnym i dolnym zawiasie oraz przy zamku, a powinny także w górnych narożnikach ościeżnicy. Kliny usuwamy po zastygnięciu piany montażowej.
W świetle ościeżnicy, w płaszczyźnie skrzydła drzwiowego, umieszcza się w równych odstępach 3–5 listew, które rozpierają ją, przeciwdziałając sile rozprężania piany montażowej. Pod listwy także podkłada się drewniane kliny po to, by móc skorygować ewentualne wybrzuszenia ościeżnicy. Ościeżnicę mocuje się do muru dyblami, przewiercając przez nią otwory, ten sposób montażu nie dotyczy ościeżnic regulowanych. Najpierw mocuje się ościeżnicę od strony zawiasów, w trzech punktach. Następnie zawiesza skrzydło na zawiasach, dokonuje ewentualnej korekty jego ustawienia i mocuje ościeżnicę do muru kotwą, pod gniazdem zamka. Na tym etapie sprawdza się też, czy drzwi oraz zamek prawidłowo się zamykają i otwierają. Przed aplikacją piany należy ościeżnicę okleić taśmą malarską, aby się nie zabrudziła. Teraz wprowadza się pianę między ościeżnicę a mur, dozując ją z dużym wyczuciem. Podczas wprowadzania piany i jej twardnienia drzwi pozostają zamknięte. Gdy piana stwardnieje, odcina się jej nadmiar ostrym nożykiem i montuje opaski po obu stronach ościeżnicy, przyklejając je do muru klejem montażowym lub silikonem.

Hanna Czerska
Konsultacja:
Paweł Arabas (Stolbud Włoszczowa),
Janusz Komurkiewicz (Fakro),
Jolanta Świrska (Classen)

Rysunki: Hanna Czerska

Poprzedni

Montaż okien i drzwi - Okna połaciowe

Montaż okien i drzwi - Okna połaciowe
Następny
Poradnik ALPOL - Murowanie ogrodzenia z klinkieru

Poradnik ALPOL - Murowanie ogrodzenia z klinkieru