Montaż okien i drzwi - Okna pionowe

sierpień 2011

Trzy wielkie działy asortymentowe składają się na stolarkęotworową: okna pionowe, okna połaciowe oraz drzwi (zewnętrzne i wewnętrzne). Każdy tworzą setki albo tysiące produktów, których parametry i jakość mają ogromne znaczenie dla funkcjonalności oraz estetyki budynków i mieszkań. W równej mierze decyduje o tej funkcjonalności i estetyce właściwy montaż.

Okna pionowe

Są to okna montowane w fasadach budynków, dachach mansardowych oraz lukarnach. Zazwyczaj mają kształt prostokąta, ale mogą być również trójkątne, okrągłe, zakończone łukowo. Obecnie stosowane technologie dopuszczają niemal dowolny kształt, niezależnie od materiału, z jakiego wykonana jest rama okna i skrzydeł.

Materiały

Największe grupy produktowe to okna z drewna oraz PVC. Stosuje się przede wszystkim drewno sosnowe oraz meranti, nazywane także red meranti. Obecnie wykorzystuje się drewno klejone warstwowo i łączone na mikrowczepy; drewno powinno być pozbawione sęków, sinizny, śladów po owadach. Okna z PVC – ich ramy oraz ościeżnica wykonywane są z kilkukomorowych profili, wzmacnianych kształtownikami z blachy stalowej. Liczba komór jest ważna ze względu na stabilność profilu oraz współczynnik przenikania ciepła, czyli izolacyjność termicznąokna. W domu jednorodzinnym w zupełności wystarczą okna 4–5-komorowe, zaś w domach tzw. energooszczędnych 5-komorowe z ociepleniem lub 6-komorowe. Jeśli zaś dom ma być w standardzie pasywnym, należałoby kupić okna z certyfikatem. Największa jest oferta okien w kolorze białym, dostępne są natomiast okna w najróżniejszych kolorach, w tym wykończone okleiną imitującą drewno. Okna kolorowe nie powinny być narażone na duże nasłonecznienie, gdyż mogą zblaknąć oraz odkształcić się pod wpływem wysokiej temperatury (dotyczy to przede wszystkim kolorów ciemnych). Coraz bardziej popularne stają się okna drewniane z nakładką aluminiową oraz aluminiowe, wykonane z profili izolowanych termicznie.

Okna drewniano-aluminiowe mają ościeżnicę i skrzydła wykonane z drewna, do których za pomocą specjalnych zaczepów montowane są od strony zewnętrznej aluminiowe okładziny. Nakładka chroni ramę przed wpływem czynników atmosferycznych, zapewnia wyższą izolacyjność akustyczną (zależnie od zestawu szybowego 33–41 dB) i przedłuża trwałość okna.  Są także dostępne okna z PVC z nakładkami aluminiowymi, które zwiększają estetykę okna i chronią profile przed wpływem czynników atmosferycznych oraz zanieczyszczeniami. Nakładki montowane są zatrzaskowo na gotowych oknach i mogą być zdjęte w trakcie eksploatacji.
Materiałowo najnowsze są okna o ramach z profili aluminiowych, a właściwie ze stopów aluminium, które zawierają krzem o właściwościach utwardzających i magnez wpływający na większą wytrzymałość. Ramy szkli się szybami zespolonymi, takimi samymi, jak w przypadku okien z innych materiałów. Również niczym się nie różnią funkcje okuć.
Okna mogą mieć różne wymiary i rozmaite kształty. W domach mieszkalnych stosuje się profile tzw. ciepłe 2- i 3-komorowe (w tych profilach znajduje się przekładka z materiału izolującego termicznie). Zazwyczaj niższa w porównaniu z drewnem i PVC izolacyjność termiczna materiału nie pozwala na stosowanie okien aluminiowych w budynkach pasywnych i energooszczędnych. Ostatnio jednak pojawiły się na rynku okna aluminiowe przeznaczone do takich obiektów.

Rodzaje okien

Skrzydła okien nie muszą być otwierane. Okna stałe, nazywane fix, są całkowicie pozbawione okuć. Jedynie doświetlają wnętrze, nie umożliwiając jego wietrzenia. Pozostałe okna mogą być jedno- dwu- lub wieloskrzydłowe i wzbogacone o naświetle – stałe bądź uchylne. Skrzydła wyposaża się w okucia umożliwiające ich rozwieranie, uchylanie albo połączenie obu tych funkcji. Dostępne są również okna obrotowe, w których oś obrotu może być pozioma lub pionowa oraz okna przesuwane (w poziomie i pionie).
Ruch skrzydła okiennego umożliwiają okucia obwiedniowe, wyposażone w funkcje uchylania, rozwierania, ale też często mikrorozszczelniania (mikrouchyłu) lub tzw. hamulec, który zapobiega trzaśnięciu okna w wyniku przeciągu oraz ogranicznik uchyłu. Okucia mogą także utrudniać włamanie. Są wtedy specjalnie wzmacniane, a jednym z elementów zabezpieczenia może być klamka zamykana od wewnątrz na kluczyk. Jeśli chcemy mieć okna o podwyższonej odporności na włamanie, to oprócz specjalnych okuć, inna musi być także szyba (najlepsza jest klasy P4), składająca się z kilku warstw szkła, przedzielonych folią odporną na rozerwanie.

Szczególnym rodzajem okien są okna balkonowe – również jedno- lub dwuskrzydłowe, rozwierane bądź uchylno-rozwierane. Skrzydła najczęściej są dzielone w poziomie na dwie nierówne części. Elementem dekoracyjnym w oknach każdego rodzaju są szprosy, czyli cienkie listewki, które mogą być umieszczane wewnątrz pakietu szybowego, albo trwale naklejane na szybę od środka pomieszczenia. Okna mogą być też wyposażone w szprosy konstrukcyjne, umieszczane w przestrzeni międzyszybowej bądź na zewnątrz. W nowych budynkach montuje się zazwyczaj okna zespolone (skrzydło stanowi jeden element), podczas remontu starych obiektów w ramy wstawia się również okna skrzynkowe.

Stosuje się przeszklenia zespolone, składające się z dwóch lub trzech szyb wykonywanych w technologii float, takich samych bądź różnych. Wewnątrz zespolenia znajduje się powietrze, próżnia lub gaz szlachetny: argon, krypton bądź ksenon. To wypełnienie ma istotny wpływ na izolacyjność termiczną szyb. Dostępnych jest wiele rodzajów przeszkleń, z których najpopularniejsze to termofloat – szyby są pokryte powłokami niskoemisyjnymi – który zimą chroni wnętrze przed ucieczką ciepła, latem zaś ogranicza nagrzewanie. Wśród wielu rodzajów stosowanego szkła znajdują się szyby o podwyższonej odporności na włamanie – laminowane lub hartowane, jak też szyby kuloodporne i ograniczające rozprzestrzenianie się ognia. Duże znaczenie dla szczelności okna mają uszczelki z syntetycznego kauczuku lub z termoplastycznego elastomeru, które m.in. również ograniczają ucieczkę ciepła; w celu zapewnienia maksymalnej szczelności stosuje się np. potrójne uszczelnienie w płaszczyźnie skrzydła. Szyby ciepłochronne oraz profile o odpowiedniej konstrukcji (z PVC oraz drewna) pozwalają na stworzenie okien o tak dobrych parametrach, że nadają się do budynków energooszczędnych oraz pasywnych.

Obecnie standardem są okna o współczynniku przenikania ciepła U wynoszącym 1,1 W/m2K. Dostępne są jednak ona o znacznie lepszych parametrach, wynoszących np. 0,8 W/m2K lub nawet mniej. Warto tutaj nadmienić, że do domu pasywnego powinny mieć one najwyżej 0,7 W/m2K.
Takie wielkości w oknach drewnianych uzyskuje się poprzez zastosowanie grubszych profili z klejonki 4-warstwowej i wkładek termicznych z piany poliuretanowej przymocowanej do ram i od zewnątrz osłoniętej profilami aluminiowymi. W oknach z PVC wzrost izolacyjności uzyskuje się głównie przez zwiększenie liczby komór (5–6), a czasem również wkładkę izolacyjną. W energooszczędnych oraz pasywnych zespoleniach szybowych w miejsce standardowych ramek z aluminium, które jest dobrym przewodnikiem ciepła, montuje się ramki szersze lub tzw. ciepłe ramki ze stali nierdzewnej, tworzyw sztucznych lub zbrojonej taśmy butylowej.
Drugim istotnym parametrem, który należy wziąć pod uwagę przy wyborze okien, jest izolacyjność akustyczna. Oczywiście, w domu poza miastemnie ma to większego znaczenia, ale przy ruchliwej ulicy, czy w pobliżu torów kolejowych – jak najbardziej. Średniej jakości okna tłumią hałas jedynie o ok. 20 dB. Przypomnijmy, że zwykła rozmowa ma intensywność około 55 dB,pracująca kosiarka 80 dB, a przelatujący w pobliżu samolot odrzutowy – 140 dB. Dlatego należy wybierać okna o izolacyjności przynajmniej 30 dB.

Montaż okien pionowych

Tradycyjny montaż okien jest wykonywany za pomocą dybli, kotew oraz piany montażowej. Montaż trójwarstwowy, czyli tzw. ciepły, z wykorzystaniem rozprężnych taśm montażowych jest wskazany w przypadku budynków energooszczędnych o ścianach dwu- i trójwarstwowowych, zaś w domach pasywnych wręcz konieczny.

Montaż okien na pianę

Przystępując do montażu okna należy zdjąć skrzydła. Montuje się ramę, a skrzydła zakłada po uszczelnieniu pianą montażową. Musi być ona tak dobrana, aby miała parametry izolacyjności termicznej i akustycznej zbliżone do tych, które charakteryzują okno. Do mocowania okien w ścianie z drewna, betonu komórkowego, cegieł kratówek oraz pustaków szczelinowych należy użyć śrub z gwintem nacinającym. Do montażu w pozostałych materiałach stosuje się ocynkowane kotwy ścienne i przebieg tych prac opisujemy. Kotwy mocuje się do spodniej części ościeżnicy. W tym celu należy wsunąć kotwę równolegle do profilu ościeżnicy w rowek zaczepowy i obrócić o 90° do wnętrza pomieszczenia. Zalecane jest też przykręcenie kotew wkrętami samonawiercającymi, umieszczonymi na obwodzie ramy.

Kotwy początkowe i końcowe muszą być zamontowane w określonej odległości od wewnętrznego naroża okna. W przypadku okien z drewna jest to 15–20 cm, zaś z PVC: ok. 15 cm w oknach białych i 25 cm w kolorowych oraz 10–20 cm w oknach aluminiowych.
Po uzbrojeniu ramy okna w kotwy ustala się ją w otworze okiennym. Konieczne jest zachowanie między ramą a murem prawidłowego luzu, który zależy od wielkości ościeżnicy, koloru profili oraz zewnętrznego materiału uszczelniającego. Wszelkie nierówności powstałe podczas ustawiania ościeżnicy kompensuje się klockami drewnianymi. Następnie poziomnicą sprawdza się pion oraz poziom ościeżnicy i blokuje ją w otworze za pomocą klinów (drewnianych lub plastikowych). Kolejną czynnością jest dogięcie kotew do muru i przykręcenie ich kołkami rozporowymi dobranymi do rodzaju materiału murowego.

Montaż ościeżnic jest możliwy także z użyciem łączników śrubowych, najczęściej ze stali węglowej ocynkowanej. Mają wytłoczony gwint szerokozwojny, który w trakcie wkręcania wcina się w podłoże tworząc mocne połączenie. Łączniki mają łby walcowe, stożkowe oraz sześciokątne. Stosuje się głównie łączniki o średnicy 8 lub 10 mm i długości 100–200 mm. Głębokość zakotwienia zależy od średnicy łącznika oraz rodzaju podłoża. Po przymocowaniu okna do ościeża należy je prawidłowo uszczelnić. Uszczelnienie musi być ciągłe, trwałe i odporne na infiltrację wody i powietrza.

Jeżeli okno jest montowane w otworze z węgarkiem, konieczne jest zachowanie pomiędzy nim a płaszczyzną czołową ramy szczeliny wynoszącej ok. 10–15 mm. Wypełniamy ją sprężystą taśmą uszczelniającą, odporną na wodę. Od zewnątrz szczelinę między oknem a ścianą wypełnia się poliuretanową pianą montażową, usuwając przedtem klocki dystansowe, a pozostawiając kliny.
Szczelinę wypełnia się do 1/3 jej głębokości, ponieważ w trakcie aplikacji piana znacznie zwiększa objętość. Pianę należy dozować bardzo ostrożnie, gdyż duża siła rozprężania może spowodować odkształcenie ościeżnicy. Po nałożeniu piany zakładamy skrzydła i sprawdzamy, czy łatwo się poruszają i prawidłowo zamykają. Po wyschnięciu piany odcinamy jej nadmiar ostrym nożykiem na równi z krawędzią ościeżnicy, a na koniec tynkujemy od strony wewnętrznej i zewnętrznej miejsce połączenia okna z murem.
Po wyschnięciu tynku, jego styk z ościeżnicą należy uszczelnić silikonem. Dolną płaszczyznę ościeża od strony zewnętrznej również trzeba uszczelnić neutralnym silikonem budowlanym. Nie reaguje on z zasadowym odczynem tynków. Silikon wygładza się specjalną kostką ułatwiającą jego wyprofilowanie, bowiem woda musi swobodnie spływać w kierunku zewnętrznym.

Montaż okien trójwarstwowy

Ten sposób montażu jest obecnie zalecany jako bardziej nowoczesny, natomiast jest niezbędny w domach energooszczędnych i pasywnych, gdyż stanowi skuteczniejszą izolację. Okno mocowane jest do muru tak samo, jak w przypadku montażu na pianę, stosuje się jednak inny sposób uszczelniania, z wykorzystaniem taśm rozprężnych.

Dostępne są dwa rodzaje taśm rozprężnych. Pierwszy można stosować w miejscach narażonych na bezpośrednie działanie czynników atmosferycznych, takich jak np. połączenie okna lub drzwi z murem. Drugi w miejscach osłoniętych, np. do uszczelnienia połączenia okna z listwą podokienną.

Uszczelnienie styku ościeżnicy ze ścianą, spełniające podwyższone wymagania w zakresie izolacyjności, powinno składać się z trzech współpracujących ze sobą warstw. Środek szczeliny wypełnia się pianką montażową, od strony wewnętrznej stosuje się elastyczne taśmy paroszczelne, sznur polietylenowy lub silikon okienny, zaś od zewnątrz umieszcza się taśmy rozprężne, które stanowią skuteczną barierę dla deszczu, ale wypuszczają parę wodną na zewnątrz. Okno należy montować tak, jakby stanowiło kontynuację izolacji termicznej muru. Podczas ciepłego montażu okna powierzchnia muru musi być wyrównana. W przypadku ścian dwuwarstwowych z izolacją o grubości 10 15 centymetrów, okna powinny znajdować się jak najbliżej krawędzi zewnętrznej muru.

W ścianie trójwarstwowej oraz dwuwarstwowej z grubszym ociepleniem okna należy osadzić poza murem, tuż nad izolacją. Ponieważ w takim przypadku ościeżnicy nie da się stabilnie przymocować do materiału izolacyjnego, stosuje się kotwy o regulowanym wysięgu i wysokości (mocowane są do okien fabrycznie) oraz przykręcane do muru wysięgniki, które zastępują kołki i dyble montażowe. Po wykończeniu elewacji wnęka ma standardową głębokość, a wygląd okna niczym nie różni się od zamontowanego w sposób tradycyjny.

Następny
Montaż okien i drzwi - Parapety

Montaż okien i drzwi - Parapety