Izolacje termiczne - ocieplanie ścian zewnętrznych

grudzień 2011

W budynkach jednorodzinnych największe straty ciepła są związane ze ścianami zewnętrznymi – w skrajnych przypadkach ucieka przez nie aż 35% ciepła z całego budynku. Ściany te mogą być budowane w sposób od razu zakładający ich ocieplenie – są to ściany dwuwarstwowe oraz trójwarstwowe. Izolację można też montować w obiektach remontowanych, również uzyskując ścianę dwuwarstwową. Budynek przed utratą ciepła chronią również ściany fundamentowe i piwniczne. Ich ocieplaniu także trzeba poświęcić szczególną uwagę, ponieważ narażone są na stały kontakt z wilgotnym gruntem.

Metoda ETICS

ETICS (z ang. External Thermal Insulation Composite System), nazywany również Bezspoinowym Systemem Ociepleń lub metodą lekką mokrą, polega na przymocowaniu płyt izolacyjnych do ścian budynku, wzmocnieniu ich powierzchni siatką z włókna szklanego i nałożeniu tynku cienkowarstwowego. Jako materiały izolacyjne wykorzystujestosuje się zarówno styropian, jak i wełnę mineralną. Stosuje się płyty fasadowe z wełny mineralnej o strukturze zwykłej lub lamelowej. Spośród styropianów najlepsze są płyty Fasada, ale do tego celu można też z powodzeniem stosować płyty Ściana.
Dobrze, gdy ma krawędzie tak wyprofilowane, by płyty dało się łączyć na zakład. Wprzypadku wełny mineralnej należy odczekać kilka minut po rozpakowaniu jej, aby płyty się rozprężyły do właściwych wymiarów. Prace przy montażu ocieplenia przebiegają niemal w taki sam sposób, bowiem podstawowe różnice sprowadzają się do mocowania płyt izolacji do ścian. Należy też pamiętać, iż najlepiej korzystać z kompletnych systemów, w skład których wchodzą kleje, łączniki oraz tynki przeznaczone do danego materiału. Poniżej opisujemy poszczególne etapy przebiegu prac.

Kontrola podłoża

Podłoże pod mocowanie ocieplenia powinno być suche, czyste, stabilne, nośne oraz pozbawione czynników zmniejszających przyczepność zaprawy klejowej, czyli m.in. kurzu, pyłu, tłuszczu. Przed przystąpieniem do prac należy sprawdzić jakość podłoża:

-- czystość – obecność kurzu lub piasku sprawdza się przez potarcie ściany otwartą dłonią lub kawałkiem czarnej tkaniny;
-- zwartość, nośność i przyczepność – na fragmencie ściany wykonujemy dłutem siatkę nacięć, następnie umieszczamy w tym miejscu taśmę klejącą i energicznym ruchem odrywamy. Na taśmie nie powinny pozostać fragmenty podłoża. Tę metodę stosuje się w przypadku ocieplania ścian pokrytych tynkiem;
-- chłonność – zwilżamy fragment podłoża wodą, za pomocą szczotki, pędzla lub spryskiwacza. Woda nie powinna wsiąkać w podłoże;
-- równość – za pomocą 2-metrowej łaty lub poziomnicy sprawdzamy, czy ściany są równe, zaś za pomocą pionu, czy nie są odchylone. Próby należy przeprowadzić w kilku, losowo wybranych miejscach.

Przygotowanie ścian

Kurz i pył należy usunąć miękką szczotką, wodą pod wysokim ciśnieniem (maks. 200 barów) lub sprężonym powietrzem i pozostawić do wyschnięcia. Zabrudzenia, w tym tłuszcz, zmywamy również wodą pod ciśnieniem, ewentualnie z dodatkiem detergentu, a następnie spłukujemy i pozostawiamy do wyschnięcia. Wszystkie pozostałości wylewek, zaprawy itp. trzeba skuć, a następnie oczyścić powierzchnię. Nierówności wypełniamy zaprawą tynkarską lub wyrównawczą, zacieramy na równo i pozostawiamy do wyschnięcia – zgodnie ze wskazaniami producenta. Wykwity ścieramy szczotką lub zmywamy odpowiednim środkiem chemicznym.

Gruntowanie podłoża

Obecnie zalecane jest gruntowanie przed ociepleniem wszystkich podłoży preparatem przeznaczonym do danego materiału murowego. Gruntowanie jest niezbędne w przypadku podłoży pylących, osypujących się i nadmiernie nasiąkliwych. Preparat gruntujący należy nanosić na powierzchnię ścian za pomocą pędzla ławkowca, pokrywając dokładnie całą powierzchnię. Jeśli takie są zalecenia producenta, grunt nanosi się dwukrotnie. Przed podjęciem kolejnych prac należy odczekać, aż ściany wyschną.

Montaż profili cokołowych

Przed montażem ocieplenia należy przykręcić do ścian budynku aluminiowe profile cokołowe o szerokości odpowiadającej grubości płyt. Pełnią one dwie zasadnicze funkcje: stanowią bazę do równego mocowania płyt ocieplenia i estetyczne wykończenie dołu elewacji. W domu nieopodpiwniczonym profile cokołowe mocuje się na wysokości ok. 40– –50 cm nad poziomem gruntu. W budynku podpiwniczonym powinny znaleźć się 30–40 cm poniżej stropu piwnicy. Jeśli obiekt znajduje się na skarpie, montaż listew rozpoczyna się od miejsca położonego najniżej.

Profile powinny być tak umieszczone, aby tworzyły wokół budynku ciągłą opaskę. Dlatego najpierw powinniśmy zaznaczyć linię ich przebiegu za pomocą sznurka traserskiego. Profile przykręca się do ścian poprzez fabrycznie wykonane otwory, umieszczając wkręty w uprzednio osadzonych kołkach rozporowych. Rozstaw mocowań powinien wynosić ok. 40–50 cm. W celu dodatkowego wzmocnienia dolnej krawędzi izolacji, profile cokołowe można przykryć pasem siatki zbrojącej. Mocujemy ją do ściany razem z profilami tak, aby wystawała ok. 10 cm ponad listwę. Od dołu pozostawiamy ok. 20 cm, a po zamontowaniu termoizolacji zawijamy siatkę na płyty i przyklejamy do umieszczonej na nich warstwy zbrojonej.

Układanie izolacji termicznej

Płyty mocuje się do ściany, posuwając się od listwy cokołowej ku górze. Zaczynamy od dużych powierzchni domu, a wnęki drzwiowe i okienne obudowujemy izolacją po całkowitym pokryciu wszystkich ścian zewnętrznych. Płyty należy układać z przesunięciem, co oznacza, że spoiny pionowe nie mogą tworzyć jednej linii. Płyty należy dokładnie dociskać do już przymocowanych, aby nie pozostawały szczeliny, stanowiące mostki termiczne – ewentualne szczeliny między sąsiednimi elementami nie mogą być szersze niż 2 mm. Szczelin tych nie wolno wypełniać zaprawą klejową, gdyż pogarsza to właściwości ciepłochronne izolacji. W przypadku styropianu ewentualne szczeliny można wypełnić pianą poliuretanową, zaś w przypadku wełny mineralnej – skrawkami tego materiału.

Zachowanie jak najmniejszych szczelin ma szczególne znaczenie w przypadku ocieplenia jednowarstwowego, wówczas płyty drugiej warstwy należy obrócić o 90° w stosunku do warstwy pierwszej, a spoiny w obu warstwach nie mogą się pokrywać. Na narożnikach budynku płyty układa się tak, aby wystawały poza płaszczyznę ściany na grubość płyty i dzięki temu zazębiały się z płytami ułożonymi na drugiej ścianie. Płyty izolacji należy mocować do ścian klejem przeznaczonym do danego materiału. Kleje do montażu ociepleń nakłada się warstwą o grubości 2–3 cm, za pomocą stalowej pacy z ząbkami, zawsze na materiał izolacyjny, a nie na ścianę.

W przypadku płyt lamelowych z wełny mineralnej klej należy nanosić na całą powierzchnię płyty i rozprowadzać równą warstwą. Klej do styropianu powinien być nakładany 4–5 plackami oraz po obwodzie płyty. Ilość masy powinna być tak dobrana, by
po dociśnięciu elementu do podłoża pokryć minimum 60% jego powierzchni. Po naniesieniu odpowiedniej ilości spoiwa, przyklejaną płytę natychmiast dociskamy do ściany i – jeśli zachodzi taka konieczność – dokonujemy korekty jej ustawienia. Wydostające się poza obrys płyty resztki masy klejowej należy natychmiast usunąć.

Dokładne i prawidłowe nałożenie kleju gwarantuje dużą odporność na siły ssące, powstające na powierzchni elewacji pod wpływem wiatru, jest też warunkiem koniecznym zachowania klasyfikacji w zakresie rozprzestrzeniania ognia.

Dodatkowe mocowanie izolacji

Jeżeli przewidują to zalecenia projektowe, izolację przykleja się do muru, a następnie wzmacnia połączenie łącznikami mechanicznymi. Kołkowanie można rozpocząć dopiero po co najmniej dwóch dniach od przyklejenia płyt.
Łączniki mechaniczne stosuje się przede wszystkim jako wzmocnienie mocowania płyt izolacji cieplnej przy termomodernizacji budynków wyższych niż 20 m, a także w przypadku ocieplania słabych podłoży. Do mocowania styropianu przeznaczone są kołki wbijane lub wkręcane, o trzpieniu plastikowym, zaś do wełny mineralnej – o trzpieniu metalowym. Talerzyk dociskowy należy nałożyć na kołek przed umieszczeniem go w podłożu.


Kołki dobiera się do rodzaju podłoża – do betonu i cegieł pełnych nadają się kołki wbijane, do pustaków ceramicznych i gazobetonu – wkręcane, bowiem nacięcia gwintu powodują mocniejsze zakotwienie w podłożu. Długość kołków musi uwzględniać grubość materiału ociepleniowego oraz zalecaną, minimalną głębokośćosadzenia w ścianie, która wynosi przykładowo:
– 5 cm – dla betonu;
– 8 cm – dla ścian z betonu komórkowegoi pustaków.


Przeciętnie stosuje się ok. 4–5 kołków na 1 m2 powierzchni w przypadku płyt styropianowych i z wełny mineralnej o uporządkowanym przebiegu włókien. Stosując ocieplenie z wełny mineralnej o zaburzonym przebiegu włókien należy użyć 5–7 kołków na 1 m2.
Łączniki mechaniczne osadza się po wyschnięciu zaprawy klejowej, czyli najczęściej po upływie minimum dwóch dni. W tym celu należy wywiercić w podłożu (poprzez izolację) otwór o średnicy równej średnicy kołka i głębokości o 10 mm większej od długości kołków. W przypadku podłoża z betonu i cegieł pełnych można użyć wiertarki udarowej. Nie jest to dopuszczalne w przypadku słabszych podłoży, takich jak: cegły dziurawki i kratówki czy beton komórkowy. Po nawierceniu otwór należy oczyścić, a następnie wcisnąć kołek rozporowy i lekko dobić młotkiem. Następną czynnością jest wbicie lub wkręcenie trzpienia. Podczas wbijania należy uważać, aby nie zgiąć trzpienia. Innym sposobem osadzania kołków jest wstrzeliwanie. Kołki należy osadzać bardzo starannie – talerzyki nie powinny być zagłębione w izolacji termicznej, ani wystawać ponad jej powierzchnię więcej niż na 1 mm, gdyż będą się odznaczały na tynku.

Warstwa zbrojona

Po przymocowaniu izolacji termicznej należy przeszlifować papierem ściernym spoiny płyt, jeśli są one nierówne. Następnym etapem prac jest osłonięcie ocieplenia siatką z włókna szklanego. Powstała w ten sposób powłoka gwarantuje wzmocnienie warstwy termoizolacji i osłania ją przed uszkodzeniami mechanicznymi. Ma też podstawowe znaczenie dla trwałości warstwy elewacyjnej. Do zamocowania siatki zazwyczaj stosuje się klej, którym mocowane były płyty ocieplenia. Na izolację nanosi się 2–3 mm warstwę zaprawy klejowej, a następnie dokładnie wciska w nią pasy siatki zbrojącej. Siatkę mocuje się pionowymi pasami, zaczynając od góry ściany. Nie wolno nakładać masy na luźno zwisającą siatkę. Pasy siatki układa się na pionowy zakład o szerokości min. 10 cm. Na narożnikach wywijamy siatkę na sąsiednią ścianę. Teraz wyrównujemy powierzchnię ścian, nanosząc drugą, cienką warstwę zaprawy klejowej. Całkowita grubość warstwy zbrojonej nie powinna przekraczać 5 mm.


U dołu ściany siatka powinna być podwinięta pod płyty izolacji termicznej i znajdować się między nią a profilem cokołowym. Gotowa powłoka musi schnąć przez co najmniej dwa dni. Po tym czasie można przystąpić do usunięcia papierem ściernym ewentualnych nierówności.

Osłona naroży

Szczególnie podatnymi na uszkodzenia mechaniczne miejscami budynku są narożniki zewnętrzne na wysokości parteru, naroża okien, drzwi wejściowych i balkonowych (tarasowych). Należy je zabezpieczyć za pomocą specjalnych profili aluminiowych. W miejscach, gdzie powierzchnia pionowa elewacji przechodzi w powierzchnię poziomą, np. dolna powierzchnia wykuszy, powinniśmy stosować profile z kapinosem. Na ocieplone ościeża nakłada się listwę narożną z siatką, którą należy zatopić w zaprawie klejowej równo z brzegiem listwy. Następnie, podczas wykonywania warstwy zbrojonej, przykrywa się je zaprawą klejową z zatopioną w niej siatką.

Naroża otworów okiennych i drzwiowych wzmacnia się poprzez naklejenie dodatkowych kawałków siatki z włókna szklanego. Umieszcza się je pod kątem 45°.

Warstwa wykończeniowa

Ostatnim etapem prac jest pokrycie ocieplenia tynkiem. Stosuje się głównie tynki cienkowarstwowe – masy na bazie żywic syntetycznych albo mineralne tynki szlachetne. Aby poprawić przyleganie ich do podłoża należy zagruntować warstwę zbrojoną, nanosząc preparat pędzlem.

O tynkach pisaliśmy w numerze 1/2011 Głosu PSB, w artykule pt.: Stosowanie wyrobów chemii budowlanej – mieszanki tynkarskie.

Metoda lekka sucha

Metoda lekka sucha polega na przymocowaniu do ścian budynku rusztu, w którym umieszcza się izolację termiczną. Stosuje się hydrofobizowane płyty z wełny mineralnej, mogą to być również płyty z welonem szklanym, wówczas nie jest potrzebna wiatroizolacja. Izolację może również stanowić styropian o małej wytrzymałości na ściskanie, odmiany przeznaczone do izolacji ścian – typ ŚCIANA.  Ponieważ płyty są układane między listwamirusztu, nie muszą mieć frezowanych krawędzi.
Materiał najlepiej układać w dwóch warstwach, gdyż eliminuje to ryzyko powstawania mostków termicznych w miejscach styku płyt. Również w przypadku tego sposobu ocieplania ścian różnice wykonawcze nie są duże.
Obecnie w metodzie lekkiej suchej fasady wykonywane są jako wentylowane. Mozna też jednak zastosować siding winylowy (dostępny w kolorach jednolitych oraz w kolorach i o fakturze drewna), stalowy (lakierowany proszkowo albo imitujący drewno), aluminiowy lub oblicówka drewniana. Pomiędzy ociepleniem a elewacją znajduje się szczelina powietrzna. Ocieplenie może być montowane podczas suchej pogody nawet jesienią lub zimą – nie ma znaczenia ujemna temperatura.

Ruszt konstrukcyjny

Przed przystąpieniem do montażu rusztu należy sprawdzić, czy nie zachodzi potrzeba uszczelnienia ościeżnic okiennych i drzwiowych.
Na ścianie należy wyznaczyć przebieg profili rusztu, np. za pomocą niwelatora laserowego lub sznurka traserskiego. Następnie wzdłuż wyznaczonej linii nawierca się otwory w rozstawie ok. 60 cm i osadza w nich kołki montażowe. Profile mocuje się za pomocą wkrętów. Jeżeli zachodzi konieczność łączenia profili na długości, przykręca się je do ścian na styk.
Ruszt może być wykonany z impregnowanych łat sosnowych lub systemowych profili aluminiowych. Mocuje się go do ścian zewnętrznych pionowo, przy czym odstęp między listwami musi odpowiadać szerokości płyt izolacji termicznej.

Montaż izolacji

Po przygotowaniu rusztu konstrukcyjnego umieszcza się pomiędzy rzędami listew materiał izolacyjny. W przypadku styropianu rozstaw rusztu powinien być tak dobrany, aby płyty ściśle do siebie przylegały. W przypadku wełny mineralnej trzeba uwzględnić konieczność umieszczenia materiału na wcisk. Oznacza to, że należy go docinać z naddatkiem 15–20 mm.


Jeśli rozstaw rusztu został prawidłowo obliczony, w przypadku ocieplania domu jednorodzinnego nie powinna zachodzić konieczność dodatkowego mocowania izolacji, chociaż niektórzy producenci systemów ociepleń zalecają takie rozwiązanie. Mocowanie mechaniczne jest natomiast konieczne przy izolowaniu wyższych budynków – stosuje się wówczas łączniki z talerzykami dociskowymi.

Montaż wiatroizolacji

Izolację z wełny mineralnej należy zakryć folią wiatroizolacyjną, bowiem dostające się pod warstwę elewacyjną wiatr i wilgoć pogorszą jej właściwości izolacyjne. Poszczególne pasy folii układa się z zakładem wynoszącym ok. 10 cm i mocuje: zszywkami do rusztu drewnianego, taśmą klejącą do rusztu metalowego. Miejsca połączeń folii należy zakleić szeroką taśmą samoprzylepną z włókna szklanego.
Wełna szklana przeznaczona do wykonywania ociepleń metodą lekką suchą ma welon z folii, który pełni funkcję wiatroizolacji, nie jest zatem konieczne stosowanie oddzielnej folii.

Wspomnieliśmy o możliwości wykonywania ocieplenia metodą lekką suchą przy dowolnej pogodzie. Jest to prawdą, ale etap ułożenia izolacji termicznej z wełny mineralnej i osłonięcia jej folią wiatrochronną powinien być przeprowadzony na tyle szybko, żeby ocieplenie nie zamokło w razie deszczu. Styropian nie wymaga izolacji wiatrochronnej – bezpośrednio po jego ułożeniu mocuje się ruszt dystansowy.

Montaż rusztu dystansowego

Po przymocowaniu i ewentualnym zabezpieczeniu izolacji termicznej, konieczne jest wykonanie drugiej warstwy rusztu. Pozwoli ona na uzyskanie szczeliny wentylacyjnej, będzie też do niej mocowana elewacja.

Listwy rusztu dystansowego przykręca się do rusztu konstrukcyjnego – szczelina wentylacyjna powinna mieć szerokość 25–30 mm. Powietrze przepływa między listwami od dołu do góry, dlatego nie może być na trasie jego przepływu żadnych poprzecznych przeszkód. Szczelina u dołu i u góry ściany musi być osłonięta kratką z tworzywa (dostępną razem z elementami systemu), co zabezpieczy ocieplenie przed dostawaniem się pod elewację drobnych gryzoni oraz owadów.

Montaż okładziny elewacyjnej

Wmetodzie lekkiej suchej jako wykończenie stosuje się panele elewacyjne z drewna, metalu oraz ceramiczne. Fasady z metalu montuje się na metalowym ruszcie konstrukcyjnym za pomocą nitów zrywalnych (połączenia są niewidoczne). Wykończenie z drewna można mocować również nitami lub wkrętami do konstrukcji aluminiowej, zaś na powierzchniach mniejszych – również do drewnianej. Elementy ceramiczne mocuje się do konstrukcji stalowej, podwieszając na specjalnych zaczepach lub stosując klipsy mocujące. Spotyka się też wykończenie ścian w postaci tzw. oblicówki – z drewna, metalu oraz sidingu winylowego. Okładzina jest mocowana najczęściej w taki sposób, że łączniki są ukryte, co podnosi estetykę i chroni materiał przed niszczącym działaniem wody.

Podczas montażu okładziny elewacyjnej najważniejsze jest dokładne wypoziomowanie oraz przymocowanie jej pierwszego rzędu, od tego bowiem zależy wygląd całej elewacji. Należy też szczególną uwagę zwrócić na staranne wykończenie ościeży okiennych i drzwiowych.

Ocieplanie ścian szczelinowych

Jednym z rozwiązań konstrukcyjnych ścian zewnętrznych jest ściana trójwarstwowa, składająca się ze ściany konstrukcyjnej, ocieplenia oraz ściany osłonowej, nazywanej też elewacyjną. Podstawową zaletą takiego rozwiązania jest ciągłość warstwy izolacyjnej, brak mostków termicznych i bardzo dobra izolacyjność akustyczna, wadą zaś wysoki koszt ściany. Pomiędzy ścianą nośną a ścianką elewacyjną znajduje się izolacja termiczna – najczęściej z wełny mineralnej lub styropianu, ale stosować można również np. materiały zasypowe (włókna celulozy, granulaty wełny mineralnej lub styropianu, perlit) oraz piankę poliuretanową. Materiałem do izolacji takich ścian są hydrofobizowane płyty z wełny mineralnej lub płyty laminowane jednostronnie welonem szklanym, który zastępuje izolację z folii wiatrochronnej.
Ściany trójwarstwowe ociepla się też płytami styropianowymi odmian ŚCIANA. W przypadku styropianu nie jest wymagana pustka powietrzna między izolacją a ścianą osłonową.

Obie warstwy muru łączone są ze sobą stalowymi kotwami, zapewniającymi przeniesienie obciążeń poziomych od muru osłonowego.
Ocieplenie powinno być ułożone na całej powierzchni ścian bez przerw, gdyż miejsca bez izolacji mogą stać się mostkami termicznymi. Izolację układa się w jednej lub dwóch warstwach – wynika to z projektu; w drugim przypadku należy pamiętaćo układaniu płyt na mijankę.

Budowę można prowadzić jednoetapowo, co oznacza, że równocześnie budowana jest ściana nośna, montowana izolacja i wznoszona ścianka elewacyjna. W tym przypadku można stosować styropian, który jest sztywny i odporny na wodę. Kotwy podtrzymujące izolację wmurowuje się w trakcie wznoszenia ściany nośnej w co drugą lub co trzecią spoinę poziomą, w rozstawie 50 cm. Kotew nie należy wyginać, zatem elementy murowe obu warstw powinny być tak dobrane, aby spoiny poziome znajdowały się na jednakowej wysokości. Jeśli izolację ma stanowić wełna mineralna, ścianę wznosi się dwuetapowo. Najpierw budowana jest ściana konstrukcyjna, następnie – po przykryciu budynku dachem – osadza się kotwy, montuje izolację i buduje ściankę osłonową.

Między ociepleniem a warstwą elewacyjną powinno się zostawić szczelinę powietrzną o szerokości 2–4 cm. Pozwala ona odparowywać wilgoci, która może przedostać się do izolacji w wyniku skraplania się pary wodnej na chłodniejszej ściance elewacyjnej. Szczelina powinna się zaczynać ok. 30 cm nad ziemią i kończyć pod dachem. Aby zapewnić cyrkulację powietrza, na ścianie elewacyjnej należy zostawić puste spoiny pionowe lub zastosować specjalne wentylacyjne kratki. W przypadku styropianu pustka powietrzna nie jest bezwględniewymagana.
Materiał izolacyjny układa się na warstwie nośnej z pustaków, nabijając go na kotwy, na których końce należy nałożyć talerzyki dociskowe. Zwykle stosuje się ok. 5 kotew na 1 m² powierzchni, ale przy brzegach ściany, np. wokół otworów okiennych, powinno być ich więcej. Dzięki znajdującym się na talerzykach kapinosom, skraplająca się na metalowych kotwach woda ścieka w dół.

Poprzedni

Izolacje termiczne - polistyren ekstrudowany (XPS)

Izolacje termiczne - polistyren ekstrudowany (XPS)
Następny
Izolacje termiczne - ocieplanie ścian fundamentowych

Izolacje termiczne - ocieplanie ścian fundamentowych